АТРАКТИВНОСТА НА МАКЕДОНСКАТА БЕРЗА ЗА МАЛИТЕ ИНВЕСТИТОРИ
Овој труд ги анализира тековната структура, перформансите и атрактивноста на Македонската берза во контекст на развојот на пазарот на капитал во земјата. Преку индикатори како пазарна капитализација, индексни поени, стапка на обрт и дивидендни приноси, се оценува растот на берзата, ликвидноста и ризикот на инвестициските вложувања. Анализата покажува дека Македонската берза бележи континуиран развој, со зголемен интерес од инвеститорите, и нуди повисок потенцијален принос од банкарските депозити, иако со умерен ризик. Дополнително, се прави споредба со регионалните берзи, како и со инвестициските фондови, при што се заклучува дека пазарот има потенцијал за понатамошен раст и значајно влијание врз економскиот развој на земјата.
Copyright (c) 2025 Yearbook - Faculty of Economics
СМЕТКОВОДСТВЕНО ЕВИДЕНТИРАЊЕ И АНАЛИЗА НА ТРОШОЦИТЕ ВО ПРОИЗВОДСТВО
Овој труд има за цел детално да ја истражи сметководствената евиденција и анализата на трошоците во производствените компании, со посебен осврт на процесот на производство. Целта е да се прикаже значењето на прецизното водење на сметководствените податоци и нивната улога во управувањето со производствените ресурси и донесувањето на економски одлуки. Во рамките на трудот се разгледуваат видовите трошоци што се јавуваат во производствениот процес, нивната класификација според природата, местото на настанување и нивната функција, како и начинот на нивно сметководствено евидентирање. Посебно внимание е посветено на влијанието што трошоците го имаат врз цената на чинење на производот, како и врз профитабилноста на претпријатието. Преку практична анализа и табеларен приказ, се прикажува структурата и распределбата на трошоците во производствениот процес. На тој начин се нагласува значењето на точната и навремена сметководствена евиденција за рационално користење на ресурсите, зголемување на продуктивноста и подобрување на управувањето. Добиените резултати укажуваат дека правилната распределба и анализа на трошоците претставуваат клучен фактор за постигнување поголема економска ефикасност, поуспешна контрола на производствениот процес и зголемена конкурентност на пазарот. Ваквиот пристап овозможува подобро планирање на производството, оптимизирање на трошоците и зголемување на вкупната деловна успешност на компанијата.
УЛОГАТА НА ФИНАНСИСКИТЕ ИЗВЕШТАИ ВО МЕНАЏЕРСКИТЕ ОДЛУКИ
Предмет на овoј труд е важноста на анализата на финансиските извештаи во донесување на менаџерски одлуки. Анализата на финансиските извештаи е особена важно во денешно време поради тоа што деловното опкружување е динамино, неизвесно и многу конкурентно. Преку финансиските извештаи се обидуваме да дадеме дијагноза за финансиското здравје на компаниите бидејќи финансиската состојба е комплексна, ние мораме да ја рагледаме од различни аспекти т.е. да направиме финансиска анализа. Како појдовна основа за анализа ни служат веќе изработените финансиски извештаи. Во нив се наоѓаат речиси сите потребни информации од кои можеме да стекнеме сознанија за горенаведените апекти на финансиска кондиција на претпријатието. Покрај тоа што треба да бидат изработени правовремено и точно, од големо значење е и тоа овие извешати да бидат и ревидирани, т.е. да поминале низ процесот на ревизија од овластени ревизори, со што би можеле да бидиме сигурни во коректноста на употребените сметководствени методи и принципи. Во денешно време на економска неизвесност и брзи промени, анализата на финансиските извештаи не е само корисна, туку е неопходна. Без финансиска анализа менаџерите би донесувале одлуки „на слепо“, со што може да се загрози опстанокот и развојот на компанија.
АНАЛИЗА НА ПРОФИТАБИЛНОСТ КАЈ МАЛИ/ИНДИВИДУАЛНИ ЗЕМЈОДЕЛЦИ НА ЛОЗОВИ НАСАДИ ВО РСМ
Овој труд ги истражува економските перформанси на традиционалните вински насади во Тиквешијата, Северна Македонија, со акцент на предизвиците и можностите во современите економски услови. Анализата се фокусира на хоби земјоделството, идентификувајќи ги клучните фактори за рентабилност, како што се обемот на производство, цената и трошоците. Трудот дава историски преглед на лозарството и тестира три хипотези: влијанието на државните субвенции, улогата на механизацијата за намалување на трошоците и конкурентноста на малите производители.
ЕФИКАСНОСТ И РАЗВОЈНИ ПРЕДИЗВИЦИ НА ПАЗАРИТЕ НА КАПИТАЛ ВО ПОМАЛИ ЕКОНОМИИ
Ова истражување претставува теоретски осврт на ефикасноста и развојните принципи на пазарите на капитал во помалите економии. Анализирани се неколку клучни аспекти, како што се важноста и предизвиците на пазарите на капитал во помалите економии и препораки за нивен развој. Бидејќи не постои унифицирано правило за да се поттикне развој, потребно е да се следат економските услови во самата држава и да се имплементираат оние детерминанти кои веќе покажале позитивно влијание. Преку следење на макро-фундаменталните предуслови, а потоа проценување на потребите на домашната економија, компаниите и инвеститорите, како и на сите учесници на пазарот ќе се добие основата за имплементирање на мерки кои ќе дадат резултат во развојот на пазарите на капитал.
ЛОГИСТИЧКАТА РЕГРЕСИЈА ВО ЈАВНИТЕ И ЛОКАЛНИТЕ ФИНАНСИИ (СТУДИЈА НА СЛУЧАЈ ЗА ПРЕДВИДУВАЊЕ НА ФИСКАЛНИОТ ДИСПАРИТЕТ НА ОПШТИНИТЕ)
Целта на овој труд е да се долови и демонстрира потенцијалната употреба на бинарната логистичка регресија во научните истражувања од областа на јавните и локалните финансии. Како еден вид генерализиран статистички метод, кој содржи исклучиво бинарни (дихотомни) вредности на зависната варијабла, истиот е извонредно погоден за предвидување на одредени економски појави чијашто состојба т.е. status quo се состои од само две вредности (акции со потпросечен принос, акции со натпросечен принос, ликвидни наспроти неликвиднии општини, општини со низок наспроти општини со висок фискален капацитет, држави во банкрот versus држави вон банкрот итн.) Како резултат на тоа, се овозможува да се направи класификација и групирање на опсервациите во соодветни групи со зголемен ризик од конкретната појава (општини со потпросечен приходен капацитет) и групи со низок ризик од појавата (општини со натпросечен капацитет). Друга поволност која ја нуди логистичката регресија е можноста за пресметка на шансите и веројатноста за настапување на одредена состојба (неликвидност или банкрот) и тоа посебно за секоја индивидуална опсервација (општина, држава итн.). Со ваквиот методолошки приод, истражувачот е во состојба објективно да го процени ризикот од настапувањето на конкретната појава, и во таа насока да даде препораки за конкретни дејствија или мерки со цел да се превенира потенцијалното настапување на појавата т.е. редуцира присутниот ризик. Со помош на студија на случај, демонстрирана е примената на логистичката регресија врз статистички примерок составен од македонските општини, од кој се исклучени единствено скопските општини заради недостаток на податоци. Интересно, истражувањето покажа дека како предиктори на фискалниот капацитет на општините во Македонија, освен бројот на жители и наплатените сопствени приходи по глава на жител, се јавуваат и урбано/руралниот и етничкиот статус на општините.
МОЖНОСТИ И ПРЕДИЗВИЦИ ЗА ПРИМЕНА НА ВЕШТАЧКАТА ИНТЕЛИГЕНЦИЈА ВО РЕВИЗИЈАТА
Вештачката интелигенција (ВИ) (анг. AI, artificial inteligence), постепено навлегува во сите пори на општественото живеење, олеснувајќи го истото од различни аспекти, и е еден од најзначајните трендови во 21-от век, отворајќи нови перспективи за иднината на човештвото. Во ера на брз технолошки развој, ревизорската професија се соочува со значајни трансформации предизвикани од појавата и примената на ВИ. Со зголемената употреба на ВИ и автоматизација во финансиските и ревизорските процеси, се појавуваат нови предизвици за ревизорите, но и нови можности за зголемување на ефикасноста и откривање на нерегуларности. Примената на вештачката интелигенција овозможува континуирана ревизија, каде податоците се анализираат во реално време. Овој пристап им овозможува на ревизорите да обезбедат тековно уверување и брзо да реагираат на новите ризици. ВИ нуди бројни придобивки во ревизијата, вклучувајќи подобрена анализа на податоци, зголемена точност и зголемена ефикасност. Овие предности им помагаат на ревизорите да испорачаат подобар увид и вредност за клиентите. Целта на овoj труд е да се истражи начинот на кој ВИ влијае врз ревизијата – како ја менува, унапредува, но и кои нови можности и предизвици ги наметнува. Со зголемената употреба на вештачка интелигенција и автоматизирани алатки во финансискиот сектор, ревизорската професија се наоѓа пред трансформација. Трудот ги опфаќа и предизвиците со кои се соочуваат ревизорите so користење на ВИ, но и потенцијалните придобивки — како што се побрзото откривање на неправилности, подобрена анализа на податоци, и зголемена ефикасност.
СМЕТКОВОДСТВЕНАТА ПРОФЕСИЈА ВО ДИНАМИЧНО ДЕЛОВНО ОПКРУЖУВАЊЕ: ПРЕДИЗВИЦИ И МОЖНОСТИ ЗА АДАПТАЦИЈА
Современото деловно опкружување се карактеризира со брзи промени, дигитална трансформација и растечка глобална конкуренција, што директно влијае врз улогата и функционирањето на сметководствената професија. Сметководителите денес не претставуваат само извршители на административни задачи, туку стратешки партнери во управувањето со организациите. Овој труд ги анализира клучните предизвици со кои се соочува сметководствената професија во динамичните пазарни услови – технолошките, етичките, регулаторните и организациските аспекти – и ги истражува можностите за нејзина адаптација кон современите барања. Преку осврт на трансформацијата на професијата, нагласена е потребата од континуирана едукација, професионален развој и интеграција на нови технологии како предуслов за нејзина релевантност и конкурентност. Целта на трудот е да укаже дека иднината на сметководствената професија зависи од нејзината способност да се прилагодува, да создава доверба и да обезбедува додадена вредност во процесот на деловно одлучување.
СПРОВЕДЕНИ И ПРИСПОСОБЕНИ ПРАКТИКИ ЗА УПРАВУВАЊЕ СО ЧОВЕЧКИТЕ РЕСУРСИ ВО МАЛИТЕ КОМПАНИИ
Малите претпријатија ја знаат важноста на нивните вработени и потребата да се поддржи нивниот иден развој, како на лично, така и на организациско ниво. Тоа првенствено се согледува преку регрутирање и селекција на потенцијалниот кадар, учење и развој како една од фунциите на менаџментот на човечки ресурси, како и мотивација и управување со перформансите на вработените. Иако малите претпријатија ги спроведуваат и приспособуваат практиките за управување со човечки ресурси според нивните можности и ограничувања, очигледно е дека поттикнувањето и зајакнувањето на вработените е вградено во нивната организациска култура. И менаџерите на малите претпријатија ја знаат важноста на нивните вработени и потребата да го поддржат нивниот иден развој, на тој начин се намалуваат потешкотиите и времето потребно за подобрување на организациската работна ефикасност. Затоа може да се констатира дека поради големина и ограничените ресурси, малите претпријатија се многу зависни од перформансите на нивните вработени, што ги прави мерките за управување со човечки ресурси клучни за нивниот опстанок и просперитет, како и создавање на конкурентска предност.
УЛОГАТА НА ЕФЕКТИВНО ЛИДЕРСТВО ВО ОРГАНИЗАЦИСКАТА КУЛТУРА
Целта на овој труд е да ја истражи улогата на ефективното лидерство во обликувањето на организациската култура, со фокус на идентификацијата и анализата на различните модели на менаџерско лидерство. Предметот на истражувањето ги опфаќа односите помеѓу лидерските стилови и организациската ефективност, додека емпирискиот корпус се базира на анализи од релевантна литература и примери од практиката. Техниките на анализа вклучуваат споредба на карактеристиките на ефективно и неефективно лидерство, како и идентификација на основните предизвици и можности за подобрување на организациските перформанси. Клучните резултати покажуваат дека успешното лидерство значително ја зголемува продуктивноста, мотивацијата и тимската кохезија, додека недостатокот на лидерски вештини води до слаба организациска култура и намалена конкурентност. Трудот заклучува дека развојот на системски пристапи за усовршување на лидерските способности е клучен за долгорочниот успех на организациите.
Copyright (c) 2024 Yearbook - Faculty of Economics
СОЗДАВАЊЕ НА КВАЛИТЕТНА ОРГАНИЗАЦИСКА СТРУКТУРА ПРЕКУ ИНТЕГРИРАНИ РАБОТНИ ЗАДАЧИ
Овој труд е посветен на анализа на специјализација на работните активности, затоа што секој вработен добро е, и потребно е да си ја знае својата работа, но до кој степен ќе биде специјализирана работата е многу битно, исто така. Потребно е добро познавање на квалитетот на кадарот со кој располага организацијата, потребна е координација на работа која не е рутинска и е непредвидлива, потребно е групирање на организациските единици, како и проектирање на сите работни активности во организацијата. Во зависност од тоа колку ќе биде успешно организирањето, толку ќе се постигне успешност и видливи резултати во самото организациско работење. Доколку менаџерите ги поттикнуваат и ги мотивираат своите вработени квалитетно да ги извршуваат работните задачи, ќе се овозможи да се постигне поголем учинок и видливи резултати. Таа интеграција подразбира вработени кои соработуваат меѓусебно, вработени кои преземаат индивидуална одговорност, како и навремено и квалитетно извршени работни активности што доведува до почитување помеѓу менаџерите - раководителите и другите вработени.
СОВРЕМЕНИ СИСТЕМИ ЗА ПРЕСМЕТКА И УПРАВУВАЊЕ СО ТРОШОЦИТЕ
Предмет на обработка во овој труд претставуваат современите системи за пресметка на трошоците, преку анализа на начинот на кој истите ги опфаќаат и пресметуваат сметководствените трошоци, со цел за што е можно попрецизно одредување на цената на чинење на учиноците и ефикасно управување со бизнисите. Современите методи за пресметка на трошоците имаат значајна улога во современите пазарни економии, заради сѐ поизразената потреба за хармонизација на производствените процеси и ефикасно управување со финансиите, односно зголемување на профитот на компаниите. Традиционалните системи за пресметка на трошоците се недоволно ефикасни во управувањето со производството, затоа што во услови на развиени и високо конкурентни пазари, се јавува потреба во исто време да се произведува поефтино, со повисок квалитет и побрзо во однос на конкуренцијата. Ова може да се постигне со воведување и примена на современите методи за пресметка на трошоците, кои имаат различни цели и со самото тоа, не се универзални за сите типови на индустрии. Врз основа на различните потреби на компаниите и поставените цели на работењето, менаџментот избира еден од методите за пресметка на трошоците, кој најдобро ги задоволува потребите на сметководството и стратешкиот менаџмент на компанијата.
ФИНТЕК КАКО КАТАЛИЗАТОР КОЈ ГИ ТРАНСФОРМИРА ОРГАНИЗАЦИСКИТЕ СТРАТЕГИИ ВО БАНКИТЕ
Во последните две децении, финансиската индустрија доживеа значајни трансформации благодарение на појавата и брзиот развој на финансиските технологии (Финтек). Финтек претставува комбинација на финансии и технологија која овозможува автоматизација и дигитализација на традиционалните банкарски услуги. Со воведувањето на мобилното банкарство, дигиталните плаќања и блокчејн технологијата, Финтек значително го промени начинот на кој банките функционираат, но и очекувањата на корисниците и улогата на вработените во банките. Финтек не само што ги променува стратегиите за управување во банките, туку и создава нова динамика на пазарот. Банките мора да инвестираат во дигитализација, да прифатат иновации, но и да ја модернизираат својата организациска структура и да го променат својот начин на работа за да останат конкурентни. Стратешкото лидерство, прифаќањето на нови технологии и изградбата на култура на иновации се клучни за успешната интеграција на Финтек во банкарскиот сектор. Финтек технологиите претставуваат движечка сила во трансформацијата на банкарскиот сектор, носејќи промени кои ги редефинираат организациските стратегии и лидерските модели. Овој труд ја истражува улогата на Финтек како катализатор за иновации и адаптација, со фокус на стратегиите за имплементирање на новите технологии, организациските промени и влијанието на лидерите. Исто така, трудот ќе ја нагласи важноста на Финтек како катализатор за модернизација на банкарските процеси и ќе даде увид во тоа како овие промени можат да го зголемат задоволството и продуктивноста во секторот.
АНАЛИЗА НА ФИНАНСИСКИТЕ ИЗВЕШТАИ НА УЧИЛИШТАТА ВО РСМ
Во јавните установи, како што се училиштата, финансиите се главно буџетски и нивното трошење подлежи на контрола и надзор од финансиски институции, локална самоуправа, управен одбор итн. Работата на менаџментот во финансискиот дел е да планира, обезбеди и правилно да го насочи трошењето на средствата и за истите да даде отчет пред надлежните во вид на финасиски извештаи, завршна сметка итн. За сето тоа е потребно менаџментот на училиштата да биде стручен, креативен, да умее да истражува и постојано да учи. Колку поуредно се работи во финасискиот дел, толку развојот на училиштето ќе биде поголем, тоа ќе биде поконкурентно и ќе може да ги следи современите текови во образовниот процес. Овој труд ја истражува улогата на финансиските извештаи во управувањето со училиштата во Република Северна Македонија. Анализирани се клучните аспекти на транспарентноста, отчетноста и ефективноста на финансиското работење, со осврт на законската регулатива и праксата во образовните институции. Истражувањето се базира на анкети со менаџери, сметководители и наставници од различни училишта, при што се идентификувани предизвиците и можностите за подобрување. Добиените резултати покажуваат дека иако финансиското работење во училиштата е главно стабилно, потребна е поголема едукација и вклученост на сите засегнати страни. Предложени се насоки за подобрување на транспарентноста и оптималното управување со финансиските ресурси.
ЗНАЧЕЊЕТО НА АНАЛИЗАТА НА ФИНАНСИСКИ ИЗВЕШТАИ ЗА ФИНАНСИСКАТА СТАБИЛНОСТ И УСПЕШНОСТ НА КОМПАНИИТЕ
Предмет на обработка во овој труд претставува значењето на анализата на финансиските извештаи, особено рацио анализата, за успешноста во работењето на компаниите и донесување на ефикасни економски одлуки. Финансиската анализа претставува исцрпно истражување, квантифицирање, опис и оценка на финансиската состојба и успешност на компанијата. Финансиската анализа се јавува како една од најважните функции на управување, раководење и контрола на финансиите на една компанија.Таа дава оценка за бонитетот на компанијата и има за цел да ја утврди финансиската состојба на една компанија, како квалитет и квантитет на средства и извори на средства и финансиски резултат во одреден временски период. Преку анализата и обработка на информациите презентирани во финансиските извештаи (биланс на состојба, биланс на успех, извештај за парични текови и извештај за промена на капиталот) се добива одговор на многу прашања, како што се: каква е состојбата со средствата на компанијата? Колкава е неговата успешност? Колкава е искористеноста на ресурсите? Колку се оправдани неговите трошоци? Процесот на анализа на финансиските извештаи е дизајниран за да им помогне на деловните луѓе, инвеститорите и кредиторите да научат како да ги читаат, интерпретираат и анализираат подготвените финансиски извештаи. Таа се фокусира, пред сѐ на финансиските показатели кои ги користат аналитичарите, инвеститорите, менаџерите и другите заинтересирани субјекти, со кои се врши евалуација на финансиската состојба, оперативните перформанси и готовинските текови на работењето на компаниите.
УПРАВУВАЊЕ СО ПРОЕКТЕН ЦИКЛУС НА ПРОЕКТИ ФИНАНСИРАНИ ОД СТРАНСКИ ДОНАТОРИ - СОВРЕМЕН ПРИСТАП НА МЕНАЏИРАЊЕ
Менаџирањето на проекти финансирани од странски донатори (Европска Унија, САД и сл.) е во постојан раст во последните години, особено со развојот на различни видови организации кои обединуваат експертиза од различни области. Еден од клучните аспекти на одреден проект, откако истиот бил подготовен, поднесен и одобрен за финансирање во било која програма, е неговото спроведување. Фазата на спроведување се состои од два интегрални дела: Формален дел кој вклучува документација, правила, известување и други активности; Суштински дел кој ја поставува основата за спроведување и која вклучува мерки за квалитет, остварување на поставени индикатори на ниво на проект и програма и сл. Токму сложеноста на процесот на управување со донаторски проекти наметнува потреба од современ пристап во нивното севкупно менаџирање.
БИЗНИС ПЛАН – ПАТОКАЗ ВО ДЕЛОВНОТО РАБОТЕЊЕ
Во овој труд се укажува за важноста на бизнис планот како средство за постигнување на некоја цел. Бизнис планот сѐ почесто се истакнува како значајна претпоставка за успешно работење, услов за започнување било какви активности чија цел е привлекување на капитал, поврзување со домашни и странски партнери и како извор на информации за организациско одлучување. Исто така, има улога на темелен акт за дефинирање и водење на организациска политика. Станува збор за документ кој се изготвува при подготовка за реализација на било каков деловен потфат и проект чија цел е да ги прикаже основните елементи на предвидениот потфат, како и да пружи подлога за одлуката на различни субјекти за донесување и нејзино спроведување.
ВИДОВИ РИЗИЦИ И УПРАВУВАЊЕ СО РИЗИЦИТЕ ВО БАНКИТЕ-НЛБ БАНКА
Банките се најзначајни и најдоминантни учесници на финансиските пазари, Со право го земаат епитетот на најбитен фактор во управувањето со тековите на финансиските процеси. Како специфична институција, банките имаат голем импакт на целокупната светска економија но и со својата специфична финансиска структура се соочуваат со потенцијални закани и ризици кои директно или индиректно влијаат на нивното целокупно работење. Сѐ со цел да се намали и заштити влијанието на закани од ризични фактори во банкарскиот сектор е создадена релативно нова научна дисциплина која се нарекува управување со ризици. Управувањето со ризици ја има главната улога во успешноста на банките и несомнено е дека само доброто менаџирање со ризиците може да даде успех во работењето на банките.
ПРИМЕНА НА ВЕШТАЧКАТА ИНТЕЛИГЕНЦИЈА ВО ФИНАНСИСКО МОДЕЛИРАЊЕ И ПРЕДВИДУВАЊЕ НА РИЗИЦИ
Во ова истражување е даден теоретски преглед на важноста на вештачката интелигенција во финансиското моделирање и предвидување на ризици. На глобално ниво, финансиските пазари се развиваат со многу брзо темпо, каде што ефикасноста, брзината и прецизноста играат важна улога во постигнувањето на позитивни резултати. Ова е овозможено преку вештачката интелигенција преку која се овозможува анализирање на големи бази на податоци за краток временски период. Финансискиот сектор е динамичен и променлив и затоа е потребно креирање на модели преку кои навремено може да се предвидат потенцијални кризи и да се изработат стратегии за нивно избегнување.
Системот кој опишува како се постапува со конкретни активности за да се исполни стратешката мисија е познат како организацска структура. Правилата, улогите и обврските се дел од овие активности. Организациската структура исто така го одредува протокот на информации помеѓу одделенијата во рамките на компанијата. Со организациската структура се воспоставува хиерархија во една организација. Улогата на секој вработен и како тој се интегрира во поголемиот систем се дефинирани со успешна организациска структура. Едноставно дефинирано, организациската структура утврдува којшто прави за компанијата да ги исполни своите цели. Функционални, дивизионални, флатархиски и матрични структури се видови и стилови на организациски структури. Пред да одредат кој стил на организација е идеален за нивната компанија, високите лидери треба да разгледаат неколку аспекти, вклучувајќи ги целите на компанијата, индустријата и културата.
менаџмент, организациска структура, флатархија, проект, организациски цели, организациска хиерархија.
УПРАВУВАЊЕ СО БАНКАРСКИОТ РИЗИК ВО ПЕРИОДОТ ЗА И ПОСТ КОВИД 19 ПАНДЕМИЈАТА
Ризиците од финансиското работење и ефикасното управување со нив, како за поодделните банки така и за банкарските системи – системите на националните економии, но и за системот на глобално ниво, се од огромно значење. Од почетокот на 2020 година, светот се соочи со неочекуван и силен шок, предизвикан од пандемијата на новиот корона-вирус, којашто не ја одмина ниту нашата земја. Во тој поглед овој труд се осврнува на најважните банкарски ризици со посебен акцент на банкарските ризици во периодот пред и после Ковид 19 пандемијата.
LEYMANN INVENTORY – СКАЛА ЗА МОБИНГ И ПСИХОЛОШКО МАЛТРЕТИРАЊЕ НА РАБОТНОТО МЕСТО
Во последниве години, сè почести и повидливи се проблемите во работната средина, полека но сигурно се откриваат, а за чие постоење и обем претходно не се знаело. Оваа состојба наречена мобинг или психичко малтретирање на работното место, создава секојдневни жртви на систематско стигматизирање преку, меѓу другото, неправди (повредување на правата на личноста), за што одговорни може да бидат дел од соработниците или некој од менаџментот на организацијата. LIPT е еден од најкористените инструменти за проценка на мобингот. Прашалникот LIPT бил развиен во Шведска од H. Leymann и беше потврден во неколку земји, на пр. во Франција, Депресивните симптоми измерени со овој прашалник указуваат на тоа дека тие се поттикнати од мината изложеност на малтретирање, тортурата е голем фактор за депресии, како и континуитетот во психолошкото малтретирање е одлучувачки фактор на ризик за симптоми на депресија и кај мажите и кај жените.
мобинг, прашалник LIPT, депресивните симптоми, психолошко малтретирање, пофесионалци- арбитратори.
СМЕТКОВОДСТВЕНАТА ПРОФЕСИЈА ВО НОВАТА ДИГИТАЛНА ЕРА
Предмет на обработка во овој труд претставуваат промените со кои се соочува сметководствената професија во новата дигитална ера, со посебен осврт даден на клучните предизвици и технологиите кои можат да дадат придонес за нивно надминување. Сметководствената професија, како неизоставен дел од корпоративното управување, се соочува со значителни промени во контекстот на новата дигитална ера. Воведот на напредни технолошки иновации, како што се вештачка интелигенција, „облак“ компјутерски системи и блокчејн технологија, придонесува досегашните методи и практики во сметководството да исчезнат. Трудот се фокусира на разбирањето на тоа како сметководствената професија треба да се адаптира и интегрира со овие нови технологии. Со воведување на вештачката интелигенција, сметководителите имаат можност да автоматизираат многу рутински задачи, што ќе им овозможи да се фокусираат на стратешки и аналитички аспекти на својата работа. Истовремено, „облак“ компјутерски системи обезбедуваат можност за повеќефункционалност и мобилност, овозможувајќи пристап до податоци од било каде и било кога. Блокчејн технологијата, со својата дистрибуирана и непроменлива природа, допринесува за обезбедување на интегритетот и сигурноста на финансиските трансакции.
сметководство, вештачка интелигенција, „облак“ компјутерски системи, блокчејн.
ВЛИЈАНИЕТО НА КОВИД 19 ПАНДЕМИЈАТА ВРЗ ПАЗАРОТ НА ТРУД И ИМПЛИКАЦИИТЕ ВРЗ ФИНАНСИСКИОТ ПАЗАР
Последиците од Ковид-19 пандемијата имаа бројни социјални, политички и економски последици. Сепак, многу студии сугерираат дека пазарот на труд е најпогодената област во споредба со другите. Тоа е затоа што некои од работниците беа принудени да дадат отказ поради присуството на Ковид-19 пандемијата на нивните работни места. Овој труд се фокусира на спроведување на сеопфатно истражување за ефектите на КОВИД-19 пандемијата на пазарите на трудот и импликациите врз финансиските пазари. Добро е познато дека Ковид-19 пандемијата доведе до широко распространето губење на работни места и намалување на учеството на работната сила. КОВИД-19 пандемијата целосно го промени начинот на кој живееме и драстично го промени економскиот пејзаж, зголемувајќи ја невработеноста и менувајќи го начинот на кој се бара од луѓето да работат, имплементирајќи нови технологии за одржување на безбедна работна средина.Стапката на невработеност значително се зголеми, а бројот на луѓе без работа се зголеми за милиони. Пазарот на трудот исто така беше погоден од намалените работни часови и зголемените привремени отпуштања.
КОВИД-19, невработеност, социјално дистанцирање, работа од дома, нееднаквост.
ПЕРСПЕКТИВИ И ПРЕДИЗВИЦИ НА СМЕТКОВОДСТВЕНАТА ПРОФЕСИЈА ВО РС МАКЕДОНИЈА
Предмет на обработка во овој труд претставуваат перспективите и предизвиците со кои се соочува сметководствената професија во РС Македонија со цел разработка на денешните и идните проблеми на сметководствената професија како и новите предизвици. Клучот да се разбере еден бизнис се наоѓа во разбирањето на неговото сметководство. Сметководството има централна улога во работењето на секој модерен бизнис. Сметководството како професија во развојот на економијата на една земја е од непроценливa важност. Сметководителите се јадрото на економијата, важна алка помеѓу државата и бизнис секторот, одговорни за пресметување и прибирање на даноците од кои се полни буџетот, сметководителите се консултанти на бизнис секторот. Сметководителите се исправени пред предизвикот континуирано да го надградуваат сопственото знаење и умеење и постојано да пронаоѓаат начини, методи и технологии. Сметководителите се во позиција да мора да го прилагодат својот начин на функционирање, со нови информатички технологии и придобивките кои истите ги нудат. Сметководствената професија исто како и многу други професии, се испречува пред предизвикот наречен континуирана едукација и знаење од повеќе области, вклучувајќи ја и информатичката технологија. Оние сметководствени компании кои ќе успеат да направат трансфер на своето знаење и умеење, кои постојано и успешно ќе менаџираат со знаењето на своите вработени и ќе бидат во тек со новите информатички технологии, ќе успеат во голема мера да остварат компаративни предности во однос на конкуренцијата.
сметководство, сметководствена професија, предизвици на сметководствената професија, законски прописи, технологија.
Сметководствените информации ги обезбедува сметководствениот информационен систем, кој како потсистем на информациониот систем на компанијата има големо значење и улога. Сметководството преку планирањето, контролата и анализата, како и преку компјутерската обработка на информациите, е еден од најважните инструменти за ефикасно управување со компаниите. Почетоците на сметководството датираат уште од античка Месопотамија (со почетоците на цивилизацијата), односно потребата за евиденција се јавила со појавата на писменоста и на „размената”, како и парите како средство за размена. Од тогаш, па до денес сметководството постојано еволуирало и се прилагодувало согласно тековните промени. Дел од предизвиците и потребите за развојот се обелоденети во овој труд. Сметководството како професија се развивало и претрпело промени, но темелите останале исти. Прилагодливоста, континуитетот, ажурноста и навременоста останале темел за развој на професијата до денешното ниво. Сите промени во општествениот поредок, формите на организациите, околностите, како и глобализацијата не успеале да ја разнишат сметководствената нишка, туку напротив таа секогаш нашла начин да го зацврсти нејзиното постоење. Целта на оваа анализа е да се разбере современиот свет на сметководството, но преку призмата на неговите почетоци кои датираат уште пред околу 10.000 години од нашата ера.
сметководство, двојно сметководство, дигитализација, сметководствени информациони системи, индустриска револуција, информациска технологија
ФИНАНИСКАТА АНАЛИЗА КАКО МЕТОДОЛОШКИ ИНСТРУМЕНТ ЗА ОЦЕНКА НА СТАБИЛНОСТА И УСПЕШНОСТА НА КОМПАНИИТЕ
Предмет на обработка во овој труд претставува финаниската анализа како еден од методолошките инструменти преку која може да се направи една првична оценка каква стабилност и успешност има дадена компанија. Финаниската анализа претставува селекција, евалуација и интерпретација на финансиски податоци и други релевантни информации кои овозможуваат проценка на оперативните перформанси и финансиската состојба на компанијата или индустријата. Финаниската анализа мора да ги земе предвид сите релевантни економски информации кои може да влијаат врз работењето на економскиот ентитет, вклучени, но не и лимитирани во нивните финансиски извештаи. Функцијата на финансиската анализа е да им овозможи на оние кои партиципираат на финансиските пазари да формираат свои сопствени рационални очекувања за идните економски настани, посебно за вредноста, тајмингот и несигурноста на идниот готовински тек на компанијата. Преку овој процес финансиските аналитичари формираат мислења за апсолутната и релативната вредност на индивидуалните компании, донесуваат инвестициони одлуки или поттикнуваат тие да бидат донесени.
анализа, оценка, стабилност, успешност, финаниски аналитичар.