Меѓународната научна конференција ФИЛКО e посветена на филологијата, културата и образованието и ги обединува на едно место професионалците од овие области (професори, докторанди, магистранти). Международная научная конференция «ФИЛКО», посвящённая филологии, культуре и образованию, призвана собрать и объединить профессиональных исследователей в данных областях: преподавателей, аспирантов, магистрантов. The International Scientific Conference FILKO, dedicated to philology, culture and education, aims to gather all professionals from these fields (professors, doctoral students and postgraduate students) in one place by joining this event.
Faculty of Philology, Goce Delcev University, Stip, North Macedonia and Faculty of Philology, Voronezh State University, Russian Federation
БЕГСТВО ВО/ОД ВИРТУЕЛНАТА РЕАЛНОСТ НА СОНИШТАТА
Билјана Станковска е одличен познавач на детскиот свет, писател кој извонредно лесно ја разгорува детската фантазија. Во претходната книга „Вистинска приказна за исчезнувањето на приказните“ (2011) таа буквално го грабнува читателот уште на првата страница и со неа тој занесен влетува во авантурата. Оваа книга пред неколку години доби и свое продолжение во романот „Кој ги краде соништата“. Ако во претходното дело „Вистинска приказна за исчезнувањето на приказните“ Билјана Станковска ги ангажираше своите мали јунаци во акција за спас на приказните од исчезнување2, во делото кое следи и смисловно се надоврзува на ова, насловено како „Кој ги краде соништата“, новата авантура на истите јунаци повторно е насочена кон детскиот свет, и основните елементи од кои тој свет е составен – соништата.
роман за деца, Билјана Станковска, фантастика
СПЕЦИФИКИ НА МАКЕДОНСКАТА КУЛТУРНА ДИПЛОМАТИЈА
Јавната и културната дипломатија како понови дипломатски гранки во меѓународните политички односи се нарекуваат мека политичка моќ. Од средината на минатиот век овие две специфични дипломатски акции стануваат неодвоив дел од меѓународната политика, посебно за време на Студената војна кога културата, спортот, модата и уметноста стануваат моќни алатки за стекнување наклонетост и симпатии меѓу публиките во странство. Македонската културна дипломатија е втемелена уште во првите сериозни обиди на некогашната југословенска културно-дипломатска практика во средината на минатиот век и повеќе од четири децении споделува културно-дипломатски искуства со останатите републики од тогашната федеративна заедница. Македонската културна дипломатија уште од годините на осамостојувањето на државата, промовира автентична и препознатлива културно-дипломатска практика која последниве две децении е карактеристична со активностите на културно-информативните центри во странство. За разлика од останатите држави произлезени од поранешната заедничка федерација, нашата држава има најголемо искуство во практикување на културната дипломатија преку ваквиот институционален механизам на културно-информативни центри. Мрежата од такви центри за дејствување на културната дипломатија во странство, претпоставува формирање на независно професионално тело, нов субјект за креирање културно-дипломатски политики, какво што веќе имаат најдобрите светки дипломатии, но и државите произлезени од поранешната југословенска федерација.
јавна дипломатија, културна дипломатија, културна политика, културно-информативни центри
МОРАВСКАТА МИСИЈА НА КИРИЛ И МЕТОДИЈА ЗНАЧАЕН ФАКТОР ЗА СЛОВЕНСКАТА ПИСМЕНОСТ
Целта на овој труд е да се потенцира епохалното и цивилизациско значење на творците на првата словенска азбука создадена од браќата Кирил и Методиј, а кои воедно успеале да ги воведат словенските народи во кругот на европската цивилизација. Во трудот зборуваме и за широкото значење и придонес на нивната Моравска мисија,предудна за словенската писменот и важна за иднината на сесловенските народи. Кирил и Методиј и нивните ученици се најдобрата гаранција за идните генерации како треба да се чува и брану духот на сесловенството. Светите браќа Кирил и Методиј придонесоа да се воспостават темелни врски помеѓу македонско-руска културно научна мисла.
мисија, азбука, просветителство, браќа, словени
ТЕХНОЛОГИЈАТА ВО ОБРАЗОВАНИЕТО КАКО ПРЕДИЗВИК ЗА ЗДРАВ ДЕТСКИ РАЗВОЈ
Во овој труд ќе стане збор за употребата на технологијата во образованието, што има за цел да ја зголеми ефективноста на образовниот процес и да им гарантира на учениците здрав детски развој, но и постигнување на планираните резултати во наставата. Целта е да се истакне потребата од системот на основно воспитание и образование на децата, кое е од значење за севкупниот раст, развој и формирање на нивната личност. Технологијата во системот ги поставува условите за интегративен пристап во развојот на децата преку поттикнување и насочување на сознајни активности, воспоставување на вредности преку учење.
дигитализација, пандемија, платформа, поддршка, развој
ПЕРЦЕПЦИЈАТА НА СТУДЕНТИТЕ ЗА ОНЛАЈН НАСТАВАТА ПО ШПАНСКИ И АНГЛИСКИ ЈАЗИК ВО УСЛОВИ НА ПАНДЕМИЈА
Пандемијата предизвикана од КОВИД – 19 имаше и сѐ уште има големо влијание на образовниот процес во Република Северна Македонија. Училиштата и високообразовните институции се најдоа пред предизвикот да се вклопат во моделот на онлајн образование, а учениците и студентите да го прифатат и да се прилагодат на новиот начин на поучување и учење. Во овој труд се анализира перцепцијата на студентите за онлајн наставата по шпански и англиски јазик, реализирана на Филолошкиот факултет при Универзитетот „Гоце Делчев“ - Штип, Република С. Македонија. За потребите на истражувањето беше спроведена анкета како метод за анализирање на ставовите на студентите за онлајн наставата и мерење на задоволството или незадоволството од спроведувањето на истата. Целта на овој труд е, преку информациите добиени од анкетата, да се утврдат предизвиците со кои се соочија студентите; да се утврди дали, според нив, се одржа квалитетот на наставата; дали постигнатите резултати беа објективни и реални, дали онлајн наставата имаше негативно влијание врз нивниот успех и на крај, да се утврдат потенцијалните можности за конкретни и специфични подобрувања во реализацијата на овој тип на настава.
онлајн настава, пандемија, анкета, перцепција, шпански јазик, англиски јазик
ОПЫТ ОБРАЩЕНИЯ К СЛАВЯНСКИМ ЯЗЫКАМ НА ЗАНЯТИЯХ ПО РУССКОМУ ЯЗЫКУ В СПОРТИВНОМ ВУЗЕ
В данной статье представлен преподавательский опыт обращения к славянским языкам и этимологии в целом на занятиях по русскому языку в спортивном учебном заведении. Излагаются особенности, результаты и порядок работы, предполагающей, в частности, обращение к другим учебным дисциплинам, таким как география и история, а также знакомство с разными типами словарей и работа с ними.
этимология, русский язык, старославянизмы
ИНКЛЮЗИВНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ В РОССИИ В КОНТЕКСТЕ ЕВРОПЕЙСКОГО ОПЫТА
В данной статье обозначены меры, применяемые при внедрении и функционировании инклюзивного образования в европейских странах на примере Швеции и отдельного региона России (Воронежской области). В статье указана роль государственных и муниципальных властей в данном вопросе, а также представлены разработанные рекомендации в рамках совершенствования системы инклюзивного образования.
инклюзивное образование, ограниченные возможности здоровья, адаптированные общеобразовательные программы, вариативные формы образования
РЕПРЕЗЕНТАЦИЯ ПАМЯТИ В ПОЭЗИИ ОКСАНЫ ВАСЯКИНОЙ
Оксана Васякина – поэт и активистка феминистского движения, лауреат премии «Лицей» (2019). Ее публикации «Когда мы жили в Сибири» и «Ветер ярости» стали одними из самых заметных событий в русской литературе в 2018-2019 гг. Эффект, ими произведенный, объясняется тем, что в них впервые делается попытка «создать язык разговора» (Е. Фанайлова) о насилии – сексуальном и социальном – в современном российском обществе. Точкой отсчета в самих текстах стало «злое прошлое» героини, «частная духовная история» (О. Васякина). В этой связи «язык разговора о насилии» оказался языком памяти: «память вмещает в себя все вещи, которые никогда никогда никогда не случались с нами», «память – это такое место, где ненависть и злоба превращаются в сантименты и боль». Цель статьи – охарактеризовать способы репрезентации памяти в поэзии Оксаны Васякиной.
современная русская литература, О. Васякина, память
ОНЛАЈН НАСТАВАТА ПО ГЕРМАНСКИ ЈАЗИК ВО ВРЕМЕ НА ПАНДЕМИЈА. ИСКУСТВА И ПРЕДИЗВИЦИ
Веќе година дена се соочуваме со здравствена и економска криза погодена од пандемијата која го зафати целиот свет. Во недостиг од информации за „новиот непријател“ бевме принудени да ги реорганизираме работните места, со цел полесно справување со вирусот. Секако еден од најмногу погодените сектори беше и образовниот систем кој ги затвори училиштата за учениците и наставниците и ги испрати во своите домови за некој неизвесен период кој трае и до ден денeс. За краток временски период мораа да се изнајдат идеални решенија со цел непречено одвивање на наставата. Секако, освен учениците и родителите најпогодени беа и наставниците, кои требаше да се прилагодат на новонастанатите услови и да изнајдат техники и методи кои мотивацијата за учењето на германскиот јазик преку компјутер ќе ја држат на највисоко ниво. Токму оваа проблематика беше поттик за едно дополнително истражување за тоа какви беа искуствата на наставниците по германски јазик, како и потешкотиите со кои се соочуваа за време на онлајн наставата. Резултатите кои се презентирани во овој труд се добиени преку анкетирање на наставници по германски јазик, најмногу од градовите Штип, Радовиш и Струмица.
настава, учење на далечина, странски јазик, пандемија
КОМУНИКАЦИСКИ ПРЕДИЗВИЦИ ВО МУЛТИКУЛТУРНИТЕ ОПШТЕСТВА
Дијалогот меѓу етничките заедници помага да се избегнат недоразбирањата и недовербата помеѓу различните групи на луѓе, за решавање на економските, социјалните, хуманитарните, културните и политичките проблеми со споделување на искуствата на национално, регионално, интер-регионално и меѓународно ниво. Токму во таа насока медиумите играат исклучително важна улога во обликувањето на јавното мислење и треба да придонесуваат за меѓусебно разбирање меѓу припадниците на различните етнички и верски заедници, преку зголемување на нивното знаење - едни за други. Трудот има за цел да ја анализира улогата на медиумите во справувањето со предизвиците наметнати од начинот на комуникација во едно мултикултурното општество. Во мултиетнички општества, како македонското, медиумите имаат суштинска улога кога станува збор за рефлектирање на културната разноликост, а начинот на кој медиумите ги отсликуваат одделните општествени групи може лесно да поттикне и низа негативни процеси и појави како што се стереотипи, ксенофобија, говор на омраза или етноцентризам. Конвенционалните (традиционалните), но и новите медиуми, имаат голем потенцијал да го олеснат дијалогот меѓу етничките заедници во едно општество, но истовремено претставуваат и закана за одржувањето на баланс на односите во етнички разнолико општество. Авторите ќе констатираат дека оваа цел е остварлива преку проширување на знаењата кои се однесуваат на различните вредносни системи и практики на другите културни, верски, етнички и социјални групи. Но, истовремено овој потенцијал не е едноставно да се реализира, поради тоа што медиумите работат под различни ограничувања и влијанија, кои пак можат да доведат до кратковидно, еднодимензионално, стереотипно и пристрасно пренесување на настаните поврзани со другите култури и различности.
дијалог, медиуми, човекови права, етникуми, мултикултурализам
ДИАЛЕКТНАЯ ГЕОГРАФИЧЕСКАЯ ЛЕКСИКА В РЕГИОНАЛЬНОЙ ТОПОНИМИИ РОССИИ
В статье на примере топонимикона Воронежской области рассматривается место диалектной географической лексики в топонимическом пространстве регионов Российской Федерации (на уровне микротопонимии и ойконимии). Диалектная лексика в составе топонимов преимущественно характеризует естественно-географические особенности местности: ландшафт, рельеф, почвенный и растительный покров, животный мир, гидрографические объекты, размер и возраст географического объекта и др. Автор приходит к выводу, что этимология многих микротопонимов и ойконимов регионов России восходит в географической аппелятивной лексике диалектного происхождения наших предков, исчезнувшей из активного употребления современниками.
ономастика, топонимия, ойконимия, микротопонимия, диа- лектология, географическая лексика, лингвокраеведение, Воронежская область
РАДИКАЛНООСЛОБОДИТЕЛНИОТ ФЕМИНИЗАМ ВО ДЕЛАТА НА АНГЕЛА КАРТЕР
Радикалнослободните феминистки тврделе дека е погрешен ставот дека анатомијата на жената жената ја прави жена (т.е. затоа што е жена таа задолжително мора да ги има основните карактеристики на убавина, незнаење, шарм, ведрина и мирољубивост). Тие тврделе дека патријархалното општество ги користи ригидните(крутите) полови улуги за да ја задржи жената пасивна, а мажот активен. Поголемиот дел од работата на Ангела Картер се однесува на еден специфичен тип феминизам, радикалноослободителен, кој подразбира критика на патријархалните улоги кои на жените им беа залепувани низ времето. Нејзините женски протагонисти честопати ги земале повластените улоги, каде во преден план се воздигнувањето наспроти угнетувањето, борбата за сексуална и за политичка еднаквост. Во нејзините дела женските карактери имале улоги кои понекогаш вклучуваат машки карактеристики Картеровите приказни ја имагинираат жената како способна и моќна фигура, како личност која лесно се соочува со ситуацијата и тоа ја води до успех.
радикалноослободителен, феминизам, патријахалност, сексуалност
ЈАЗИЧНИТЕ ЕДИНИЦИ СО ПОЗИТИВЕН ЕМОЦИОНАЛЕН ПРИЗНАК ВО ЈАЗИЧНИОТ ПАР ГЕРМАНСКИ-МАКЕДОНСКИ
Целта на овој труд е да се прикаже емоционално-јазичната врска, можностите за изразување на емоција преку јазичниот знак, на кој начин субјективната карактеристика на емоциите може да ја промени објективноста во јазикот и дали позитивно или негативно вреднуваната именка која означува емоција ја менува вредноста во одреден контекст. Прашањата за тоа на кои сè начини може да се изрази една емоција со помош на јазикот, колку емоциите можат да го променат контекстот на пишаниот збор и каква промена може да претрпи значењето на емоцијата врз основа на информацијата која се споделува и употребата на јазичните знаци, остануваат отворени и нудат можност за натамошни истражувања. Јазикот и емоциите се наоѓаат во нераскинлива поврзаност. Дури и да сакаме емоциите да ги разгледуваме независно од јазикот, а јазикот од емоциите, тоа не е можно без разлика на промените кои ги претрпуваат. Така, јазикот служи да ги опише емоциите, а емоциите да го поттикнат јазикот.
јазични единици, значење, позитивни емоции, негативни емоции, дневен печат
БУГАРСКИОТ, МАКЕДОНСКИОТ И СРПСКИОТ ЈАЗИК – СЛИЧНОСТИ И РАЗЛИКИ
Во својот прв дел, оваа статија ги разгледува некои од специфичните особености на светските јазици и нивната класификација. Главниот акцент е ставен на споредбата на литературните норми на бугарскиот, македонскиот и српскиот јазик, и особено на нивното изготвување, утврдување и пропишување. Претставени се некои општи аспекти, но исто така се посветува внимание и на голем број специфични моменти.
сличности, разлики, бугарски, маледонски, српски
СПОСОБЫ ОРГАНИЗАЦИИ ПРОСТРАНСТВЕННО-ВРЕМЕННОЙ КАРТИНЫ МИРА В РОМАНЕ ЕВГЕНИЯ ВОДОЛАЗКИНА «ЛАВР»
Роман Е.Г. Водолазкина «Лавр» - заметное и интересное в художественном отношении произведение современной литературы. В нем нашли взаимодействие разные тенденции повествовательной стратегии, а именно реализм, модернизм и постмодернизм, которые получили индивидуальноавторское воплощение в особой стилистике романа. Повествование берет свое начало в средневековой Руси, когда христиане находятся в ожидании конца света, предполагаемого в 1492 году. Именно в это время мы застаем центрального героя романа Арсения (позже – Устина, Амвросия, Лавра) ребенком, после «морового поветрия» и гибели родителей поселившегося в доме своего деда Христофора, травника и местного врача. По словам самого Е. Водолазкина, главный герой романа - время. Пространство Древней Руси, на котором разворачивается история жизненного пути целителя, его любви и подвижничества – не более, чем событийный фон, который необходим для передачи главной сути романа, о которой мы можем лишь косвенно догадываться, пока она не прозвучит в устах итальянского предсказателя Амброджо: «мне всё больше кажется, что времени нет». Позже читатель вернется к этой мысли, погрузившись в видение предсказателя, в котором Франческа Флеккиа не случайно развивает теорию относительности Энштейна, говоря о феномене более «простым, доступным языком». Интерес к категориям пространства и временни, возникший в ходе проведенного нами исследования, не случаен. В романе «Лавр» Евгений Водолазкин применяет различные формы интертекста, в основном используя их для достижении эффекта, своего рода, путешествия во времени. Роман, отдавая дань постмодернистской традиции, представляет собой полотно, сотканное из цитат и аллюзий самого различного характера, которые, в свою очередь, являются проводниками читателя из одного времени в другое, делая, таким образом, пространство текста многомерным.
Евгений Водолазкин, «Лавр», современная литература, интертекстуальность, время, пространство, Древняя Русь
СИНТАКСИЧКИ ФУНКЦИИ НА ПРОСТИТЕ ПРЕДЛОЗИ ВО ИТАЛИЈАНСКИОТ ЈАЗИК И НИВНИТЕ МОЖНИ ЕКВИВАЛЕНТИ ВО МАКЕДОНСКИОТ ЈАЗИК
Предлозите, како што и самото име кажува, стојат пред зборот на кој се однесуваат и воспоставуваат некаков синтаксички однос меѓу зборот пред кој стојат и зборот кој им претходи. Во наставата по странски јазици предлозите претставуваат граматичка единица која многу тешко ја усвојуваат слушателите. Причина за тоа е влијанието од мајчиниот јазик бидејќи одредени конструкции од мајчиниот јазик се пренесуваат во усвојувањето на странскиот јазик. Предмет на нашето истражување се предлошките конструкции во италијанскиот јазик кои имаат чисто синтаксичка функција: подметска (предлогот di го воведува подметот), функција на директен предмет (предлогот di го воведува директниот предмет), функција на апозиција (предлогот da ја воведува апозицијата), подметска и предметска предикативна функција (предлозите di, a, da, in, per) го воведуваат прирошкиот додаток во функција на подмет или директен предмет, функција на агенс (предлогот da го во- ведува предлошкиот агенс) и дативна функција (предлогот а го воведува индиректниот предмет). Главната цел на овој труд е преку темелна анализа на синтаксичките функции на простите предлози во италијанскиот јазик да увидиме во кои случаи имаме целосна или делумна еквиваленција, а во кои случаи не постои еквиваленција меѓу италијанските и македонските предлошки конструкции во поглед на граматичките функции.
прости предлози, синтаксички функции, еквиваленти, ита- лијански јазик, македонски јазик
ОБ УЧЕБНЫХ ПОСОБИЯХ В ВЫСШЕЙ ШКОЛЕ: ПРОБЛЕМЫ ИЗУЧЕНИЯ ТВОРЧЕСТВА Л. ТОЛСТОГО
Предметом рассмотрения в статье является учебное пособие К.А. Нагиной «В поисках собственного “Я”: Лев Толстой и его литературные собеседники». Учебное пособие посвящено проблеме самоидентификации и определения границ собственного «я» в творчестве Л.Н. Толстого с учетом литературного и философского контекстов, составленных из произведений европейской и русской литературы XVIII – XX веков. Исследование творческого диалога, который ведут в пространстве мировой литературы Л. Толстой, Ж.-Ж. Руссо, В. Дильтей, Б. Пастернак, Н.С. Гумилев, М. Кундера и другие писатели, позволяет выявить своеобразие художественной антропологии и эпистемологии Л. Толстого и его литературных собеседников.
учебное пособие, филологическое образование, мировая литература, Лев Толстой
КУЛТОТ НА ВОДАТА ВО РЕЛИГИЈАТА НА АНТИЧКИТЕ МАКЕДОНЦИ
Water was the subject of universal respect in the religion of the ancient Macedonians and the cult of water was founded in their oldest tradition. In their beliefs, the water deity Adonaios, the river personifications Axios, Baphiros, Erygonos, Olganos, Strymon etc., as well as the nymphs (Echiedorides), also known as Thourides, are especially characteristic. Although brief, incidental or fragmentary, numerous records of their beliefs and ritual practices related to water have been preserved. In one of the oldest records, a holy Macedonian river is mentioned – a savior who saved the life of the Macedonian king Perdiccas I. The example of the strategic passing Nine Roads at the mouth of the river Strymon, whose bridges were not demolished by any conqueror, is symbolic and when Xerxes’ army crossed here, the Persian priests sacrificed seven white horses according to Macedonian customs. There are records that Alexander III of Macedon offered sacrifices to the river Istros in order not to oppose its crossing and before returning from India he did the same to the river Hyphasis. Especially interesting is the story of his search for immortal (living) water and the desire to become immortal, taken from the Alexander Romance and preserved in several versions in the later Macedonian tradition. Through the analysis of these and other similar records, the paper addresses the specifics of the cult of water in the religion of the ancient Macedonians, but also the visible traces in the later Macedonian tradition and in constant continuity through the centuries.
water, cult, ancient Macedonians, religion
ЗАСТОЛЬЕ КАК ФРАГМЕНТ ГРУЗИНСКОЙ ЯЗЫКОВОЙ КАРТИНЫ МИРА
В статье с лингвокультурологической точки зрения рассматриваются все компоненты – составляющие грузинского застолья: тамада, тост, застольные песни, традиции винопития и гостеприимства. Доказывается, что, несмотря на то, что застолье, трапеза на протяжении многих веков претерпели существенные изменения, по сей день в традициях застолья сохраняется много архаичных, символичных элементов, истоки которых восходят к древним магическим обрядам и действам.
застолье, тост, тамада, винопитие, застольные песни
ПРАВДАТА И НЕПРАВДАТА ВО ФОЛКЛОРОТ (ВО МАКЕДОНСКИТЕ НАРОДНИ ПЕСНИ, ПРИКАЗНИ И КРАТКИТЕ ЖАНРИ)
Правдата, како принцип според кој луѓето го добиваат она, што го заслужуваат, во голема мера е застапен во македонскиот фолклор. Тоа е сосема нормално, затоа што во секојдневните односи меѓу луѓето, меѓу поединците и институциите на сите нивоа, основна претпоставка е правдата. Врз овие односи влијаат бројни чинители со многу различни гледишта, вклучително и концептите на морална исправност заснована врз етика, рационалност, закон, религија, еднаквост и правичност. Вистинската правда, правдата која ги прави нештата подобри, никогаш не се задоволува само со следење правила, вклуќувајќи ги и правните норми.Таа се задоволува само доколку е поразена разорната моќ на злото, коренот на неправдите. Од најстарите времиња луѓето се борат да се порази логиката – око за око, заб за заб. Правдата и неправдата одат една до друга, една покрај друга, се борат до премаленост – и, на крајот, победува правдата. Според народната логика Правдата се тенче, ама не се кине. Или: Правдината излегува на виделина.
ИСТОРИЯ ПОПЕЧИТЕЛЬСТВА О СЛЕПЫХ И БИБЛИОТЕЧНОГО ОБСЛУЖИВАНИЯ НЕЗРЯЧИХ В ВОРОНЕЖСКОЙ ОБЛАСТИ
В статье рассказывается о возникновении в Российской империи «Попечительства о слепых» и его регионального отделения в Воронеже. Вторая часть статьи посвящена истории Воронежской областной специальной библиотеки для слепых имени В. Г. Короленко от момента создания в 1954 году до настоящего времени.
попечительство о слепых в России, история библиотек, библиотечное обслуживание незрячих, Воронеж, Воронежская библиотека для слепых
ЗА ПОСТОЕЊЕТО НА МАКЕДОНСКАТА КНИЖЕВНА КРИТИКА ВО XIX ВЕК
Во текстот се осврнуваме на македонската книжевна критика во XIX век за која во македонската наука се знае многу малку. Во студијата приложуваме сопствена периодизациска и типологизациска шема на македонската критика од ова време, наведуваме повеќе имиња кои како автори се јавуваат на повеќе од сто и педесет критичко-есеистички дела. На ваков начин потврдуваме дека критиката објавувана во весниците и списанијата, но и како посебни изданија ја имало во многу поголем обем и со многу поголемо значење врз книжевните процеси од она што досега се истакнуваше.
книжевна критика, македонска книжевност, XIX век, естетика, книжевна историја.
КЛАССИЧЕСКАЯ ЛИТЕРАТУРА КАК СПОСОБ СОХРАНЕНИЯ НРАВСТВЕННОСТИ НА УРОКАХ ЛИТЕРАТУРЫ В СРЕДНЕЙ ШКОЛЕ
В такое сложное время, как век цифровизации, на школе лежит колоссальная ответственность. Учителя-филологи должны не только правильно преподать свой предмет, но и заинтересовать учеников, чтобы по окончании школы у них сформировалась устойчивая мотивация к чтению классических произведений. Формирование нравственно-устойчивой и духовно-самобытной личности – главная цель школьного предмета «Литература».
ГОВОРНИТЕ ЧИНОВИ И НИВНАТА ПОВРЗАНОСТ СО УЧТИВОСТА ВО ВРЕМЕ НА КОРОНА КРИЗАТА
Со овој труд се прави обид да се прикажат експресивните говорни чинови и нивната поврзаност со одредени општествено-културни норми, посебно со феноменот на учтивоста во време на корона кризата. Според Серл (Searle 1979), во зависност од илокуциската сила што ја пренесуваат, говорните чинови се класификуваат во пет групи: асертивни, комисивни, директивни, експресивни и декларативни говорни чинови. Во овој труд се задржуваме на експресивните говорни чинови. Сложеноста на говорните чинови е нивната основна карактеристика што ги наведува истражувачите да полемизираат околу фактот дека илокуциската моќ на експресивните говорни чинови е да изразат психолошка состојба која е предадена преку искреноста за состојбата на односите помеѓу соговорниците одредени во пропозициска содржина на изразот. Втора карактеристика на експресивните говорни чинови е нивниот недостаток во совпаѓањето помеѓу зборовите и светот на говорителот, бидејќи говорителот преку изразот што го користи се обраќа од својот внатрешен свет и неговата интенција и став ги насочува кон надворешниот свет. Овие две карактеристики на експресивните говорни чинови во поврзаност со феноменот на учтивоста се прикажани во овој труд.
говорни чинови, учтивост, илокуциска моќ, пропозициска содр- жина, корона кризa
ОБРАБОТКА НА ПРИРОДЕН ЈАЗИК СО ТЕХНИКИ НА МАШИНСКО УЧЕЊЕ
Во невропсихологијата, лингвистиката и филозофијата на јазикот, природен јазик е секој јазик што еволуирал природно кај луѓето преку употреба и повторување без свесно планирање или предумисла. Природните јазици можат да имаат различни форми, како што се говор или сигнализирање. Тие се разликуваат од конструираните и формалните јазици, како што се оние што се користат за програмирање компјутери или за проучување на логиката. Текстуалните податоци се најчести и опфаќаат повеќе од 50 % од неструктурираните податоци. Неколку примери вклучуваат – твитови / објави на социјалните медиуми, разговори на чет, вести, блогови и написи, прегледи на производи или услуги, како и евиденција на пациентите во здравствениот сектор. Неколку понови апликации се ботови управувани од говор како Siri, Alexa, итн. Со цел да се произведат значајни и ефективни сознанија од текстуалните податоци, односно за да се искористи потенцијалот на текстуалните податоци, се користи обработка на природен јазик заснована на машинско учење и пред сè на длабоко учење.
машинско учење, обработка на текст, сумирање на текст, категоризација на текст
ОСОБЕННОСТИ ДИСТАНЦИОННОГО ОБУЧЕНИЯ В РОССИИ И КИТАЕ
Статья посвящена исследованию причин возникновения и особенностей развития дистанционного обучения в двух странах – России и Китае. В ходе изучения вопросов организации дистанционного обучения в разных странах можно сделать вывод о том, что активное распространение данной формы обучения обусловлено развитием гло- бальной сети Интернет, новейших технологий, позволяющих получать информацию за минуты. В статье проанализированы схожие для двух стран методологические основы организации дистанционного обучения, его дидактические принципы, положительные и негативные черты данной формы обучения.
ДИГИТАЛНИТЕ НОМАДИ КАКО КУЛТУРОЛОШКИ ФЕНОМЕН ВО СОВРЕМЕНОТО ОПШТЕСТВО
Овој труд се занимава со анализа на културолошкиот феномен на дигитални номади во современото општество. Во последно време дигиталното номадство е зачестена појава. Тоа е културолошки варијација која е мотивиарана од брзиот развој на телекомуникациските услуги и поттикната од брзите технолошки, но и социолошки промени на глобално ниво. Феноменот е релативно нов и во својата основа подразбира дека се напуштаат традиционалните приврзаности кон работно место и домот како институции кои треба да имаат фиксна локација. Ваквиот тренд е поизразен кај помлдата популација чиишто претставници обично потенцираат дека имаат желба да патуваат, често да го менуваат своето место на живеење додека ги извршуваат работни обрвски, а со фамилијата имаат можност да ги истражуваат светските дестинации. По дефинирање на поимот и претставување на неговите особености, во продолжение ќе ги изложиме главните причини кои се повод за поедицни да се одлучат на дигитално номадство како начин на живот. Исто така ќе ги разгледаме и проблемите и предизвиците за кои приврзаниците на овој феномен наведуваат дека постојат и кон кои тие треба да се прилагодат или навикнат за да го живеат својот живот на дигитални номади и да функционираат оптимално.
дигитални номади, дигитално номадство, мобилност, културолшки новини, мобилна работа
РУСКА ДРАМА ЗА ДЕЦУ И МЛАДЕ НА СРПСКОМ ЈЕЗИКУ
С обзиром на богатство, разуђеност и континуитет руске драме за децу и младе, тешко је говорити о целокупном увиду у њену генезу, развој, естетске домете, поетику и главне представнике. Па ипак, на основу расположивих превода може се скицирати одређен пресек и стећи сазнања о присуству руске драме за децу и младе на српском говорном подручју, нарочито у периоду од Другог светског рата до данас. Захваљујући одређеним изборима и преводилачким подухватима (1968, 1969), те појединачним преводима драмских текстова у листу „Змај“, а понајвише заједничком избору „Шарени букет“ (Београд – Санкт Петербург, 2020), руска драма за децу и младе постала је много познатија и доступнија читаоцима, прочаваоцима и љубитељима драмске књижевности на српском језику. У овом приступу, дакле, биће речи о уметничким вредностима, драматуршким особеностима и другим стваралачким одликама бројних драмских комада руских писаца за децу и младе (Маршак, Заходер, Шестаков, Јаглова, Чернова, Гриченко и други).
драма, деца и млади, превод, поетика, тематика, стил
GENDER AND LEVEL OF TEACHERS’ KNOWLEDGE ON KEY FEATURES OF INTERCULTURAL EDUCATION
The paper explored the level of teachers’ knowledge on key features of intercultural education. The research was led by three questions: wether there is a statistically significant difference in the knowledge of female and male teachers on the meaning of notion of interculture, on the goals of intercultural education and on the values promoted by intercultural education. Data collection was conducted through a questionnaire applied to 217 primary school teachers in the Republic of North Macedonia. Respondents rated themselves on a 5 point Likert scale. Descriptive statistics were used to determine levels of knowledge on intercultural education. When interpreting the level of knowldge on intercultural education, the interval 1.00–1.79 was evaluated to be “very low”, 1.80–2.59 to be “low”, 2.60–3.39 to be “middling”, 3.40-4.19 to be “high”, and 4.20– 5.00 to be “very high”. Differences in the level of knowledge on teachers’ intercultural education were tested using t-test at p = .05. Both female and male teachers show a middling level of knowledge on the notion of interculture (M = 3.06), a high level of knowledge on the goals of intercultural education (M = 3.48) and a high level of knowledge on the values promoted by intercultural education (M = 3.55), the research results show. Female teachers show a statistically lower level of knowledge on the goals of intercultural education (M = 3.37, p <.05) than male teachers (M = 3.75, p <.05).
gender, intercultural education, level of knowledge, teacher
SOCILINGUISTC USE OF THE PASSIVE IN TWO 19TH CENTURY BRITISH NOVELS
This article is inspired by our extensive reaserch of the passive construction combined with consideration for the issues related to the social postion of women. The resulting sociolinguistic research is based on the hypothesis that the passive construction, as a linguistic construction that expresses passivity, as its name implies, as opposed to actitivity and dynamism, will be more frequently used in the language of women since historically their position in a society have been passive and marginalized. Also, the feminine principle have been described and defined as the passive, as opposed to the male/masculine principle that has been defined as active and productive by many famous scholars and philosophers as well as in many cultural traditions (Kujundžić, 2021). In order to test this hypothesis, we decided to compare the frequency of the passive use in two British 19th-century novels written by a female and a male author respectively. As a female author we chose Jane Austen, as the first widely popular female British author, and her novel “Pride and Prejudice”, while as her male counterpart we chose William Thackeray’s “Vanity Fair” since they are both set within the same historical period – Napoleonic Wars, and they both deal with similar societal issues.
active, passive, male, female, social position