Review of the Institute of History and Archaeology
National Identity and Ethnic Conflicts in the Balkans
Abstract The Balkan Peninsula has historically served as a space of profound demographic and cultural diversity, frequently subjected to external pressures to integrate into unified geopolitical structures. This paper examines the turbulent geopolitical transformations in the region following the collapse of continental empires after the First World War, which catalyzed early movements toward national self-determination. Within this framework, numerous ethnic groups sought international recognition and formal statehood under the prevailing global order. This study further analyzes the destabilizing effects of the Second World War, which exacerbated regional fragility and triggered extensive waves of population transfers and forced migrations. Driven by the ideological pursuit of ethnically homogeneous nation-states, these demographic shifts were structurally enforced by state-sponsored propaganda and the hegemonic policies of regional governments. By exploring these processes, this paper demonstrates how state-led demographic engineering projects deeply altered the ethnic landscape of the Balkans, ultimately establishing a legacy of potential conflict hotspots that continues to shape contemporary regional dynamics. Keywords: Balkan Peninsula, Nation-State Formation, Geopolitics, Population Transfers, Ethnic Diversity, Hegemony.
Copyright (c) 2026 Review of the Institute of History and Archaeology
National historiographies in the Balkans, particularly the Macedonian and Bulgarian ones, remain a frequent subject of scholarly research and analysis. This study contributes to the ongoing critical inquiry into the motives, stereotypes, and paradigms that influence the reconstruction and writing of history. By exploring the concept of the "history of history," this paper addresses the enduring philosophical question of how the present shapes our understanding of the past, and vice versa. Specifically, the research conducts a comparative analysis of two adjacent historiographies—Macedonian and Bulgarian—focusing on their respective interpretations of the medieval period. Both traditions investigate an overlapping body of historical events and figures, yet interpret them through distinct national lenses. This divergence creates a dynamic landscape characterized by narrative conflict, ideological competition, and mutual negation, alongside a parallel exchange of ideas, stereotypes, and arguments. Ultimately, this study utilizes these adjacent historical narratives to provide a comprehensive framework for comparing and analyzing the mechanisms of national identity construction in modern Balkan historiography. Keywords: Historiography, Balkan History, Medieval Studies, Macedonian-Bulgarian Relations, Collective Memory, Identity Construction.
The Historical development of Macedonian professional music and the role of composer Vlastimir Nikolovski
Macedonian professional music was formed gradually through a complex interaction of historical, cultural and artistic processes. Its development cannot be understood without considering the folk tradition, church singing, urban musical practice and amateur musical forms that preceded organized professional musical life. After the Second World War, through the establishment of music schools, orchestral ensembles, opera and ballet, professional associations, music festivals and higher music education, Macedonian musical culture acquired a modern organizational and artistic form. Within this historical process, the composer, pedagogue, essayist, professor and academician Vlastimir Nikolovski occupies an important position. His activity is connected with the education of musical personnel, the development of the national compositional school, the modern treatment of Macedonian musical tradition and the affirmation of Macedonian professional music. As a member of the second generation of Macedonian composers, a pedagogue, an essayist and the author of an extensive oeuvre, Nikolovski confirms the maturity of Macedonian professional music.
The paper provides a critical reflection of the agency involved in collecting practice of museums and in shaping meaningful entities that were visualized in the past, and how they work today. Museums’ relation to the past, which is a key part of the process how they convey the image of past to the audience, i.e. how they present their own view of history, covers the questions which history is preserved, what narratives are constructed in the museum mechanism, how they are transmitted and who they refer to. If we take the view that museum collections are created in specific socio-historical contexts, and in considering the agencies that shape them, we are to necessarily consider the processes generating those contexts in order to grasp the nature of the practice, then, we have to acknowledge that the practice itself may have a profound influence on shaping that very context. Highlighting the notion of museum collections as loci of encounter and negotiation between museum and society, the paper provides insights into the paradigm shifts of museum collecting in the Republic of North Macedonia and into its responses to specific social demands from 1945 to the present. Examining current strategies for bringing historical collections to the public and how museums handle the challenges of contextualizing them in today’s institutional program, particularly in terms of identity and memory, the paper proposes that if museums are considered as critical instruments of fundamental social change, then providing important public influence can only emerge from a clear vision of their future course, which means that research into contemporary cultural and social relevance of historical collections must occur in the intellectual framework of the museum and its objectives in society. Keywords: museum collecting, historical collections, socio-cultural context, historical narrative, cultural identity, cultural memory
Copyright (c) 2025 Review of the Institute of History and Archaeology
Three "Synapses" of the Legal Protection of Macedonian Cultural Heritage
This paper examines the Macedonian legal framework for the protection of cultural heritage through three lenses: the internal legal framework, the international legal framework and cultural heritage as a human right. Each of these frameworks does not exist by itself, but are all intertwined in certain synapses, with a common goal – better protection of cultural heritage. The internal legal framework is constructed around the Law for the Protection of Cultural Heritage, which is a basic law that protects movable and immovable cultural heritage. However, certain issues related to cultural heritage transcend territorial boundaries and are covered by the Private International Law Act. On the other hand, illegal trade transcends the country's territorial borders, hence, the impact of the UNESCO 1970 Convention on the Means of Prohibiting and Preventing the Illicit Import, Export and Transfer of Ownership of Cultural Property and the 1995 UNIDROIT Convention on Stolen or Illegally Exported Cultural Objects on national legislation is enormous. The Treatment of Cultural Heritage as a Human Right and the Obligation to Protect Cultural Property, provide legal protection by the European Court of Human Rights, which, through the protection of property rights under Article 1 of Protocol 1 to the European Convention on Human Rights and Fundamental Freedoms, closes this synapse of protection of cultural heritage. This paper aims to map this complex matrix of the legal protection of cultural heritage and to point out the need to develop the capacities of all relevant institutions dealing with the protection of cultural heritage and to point out certain improvements to the legal regulation in order to reconcile the possible overlaps and interferences of these three legal frameworks. Key words: Law for the Protection of Cultural Heritage, Private International Law, UNESCO Convention on the Means of Prohibiting and Preventing the Illicit Import, Export and Transfer of Cultural Property of 1970, UNIDROIT Convention on Stolen or Illegally Exported Cultural Property of 1995, Protocol 1 of the ECHR and the ECtHR.
From Ethics of Archaeology to Archaeology of Ethics
The archaeology and the practice of archaeology are conceived of, in several fairly common ways, as “the study of human activity through the recovery and analysis of material culture” or as being “about obtaining, managing and manipulating data to inform understanding of the past, in order to make decisions in the present”. But we also read of how archaeology can be instrumental in our understanding of climate change or the migration of people and the response of “host countries”, for example in the context of socio-political unrest in the Middle East and the rise of populist nationalism in Europe. Moreover, we read of how it can be instrumental in our dealing with these concerns. “Any issue”, says a most recent analysis, “that is of multi-generational duration is amenable to archaeological analysis”. But isn’t this saying that archaeology is, really, about the ἀρχή of things, again, in the broad, original sense of the term… so not just their origins or governance, but the intersection of both, that which the Latins call their “principles”?
Copyright (c) 2024 Review of the Institute of History and Archaeology
The “Macedonian question” in the Whirlpool of the Balkan Politics
Крајот на Втората Светска војна, создавањето на македонската држава во рамките на југословенската федерација и појавата на Студената војна на сцената повторно го вратиле т.н. „Македонско прашање“. Новите политички, општествени и економски околности биле препознаени од страна на македонската политичка, интелектуална и национална елита. Таа користејќи ги можностите што ја нудела државноста и институционалниот начин на делување, од една страна имала за цел да ги етаблира постулатите на новата нација-држава, а од друга страна да го постави и/или - доколку било можно - да го реши македонското национално прашање во соседните балкански држави. Развојот на настаните, посебно „македонското прашање“ во соседните држави, во многу зависело од дипломатските способности и маневрирања на балканските држави - вклучувајќи ја тука и Југославија - а во поширок контекст од превирањата на светската сцена предизвикани од Студената војна. Оттука, во односи на релативна и на моменти крајна затегнатост на односите меѓу Грција и Југославија како последица на се позачестеното поставување на прашањето за постоењето на македонско малцинство во рамките на грчката држава од југословенска страна, на 14 април 1962 година дописникот од Белград на атинскиот весник „То Вима“ направил интервју со македонскиот книжевник, лингвист и академик Блаже Конески, кое во ова пригода за прв пат ќе биде презентирано пред македонската научна јавност.
Cremation Burials from the Archaeological Site of Grobana - Vinica
During the archaeological excavations in 2009 and 2010 on the site Grobana, near the city of Vinica, in the frame of the Tumulus I, several Roman cremation burials have been found. According to their constructions, four grave types can be identified. In the northwestern part of the tumulus on the bigger surface thick layer of burning was found which indicate that the cremation was performed on the ustrina. Characteristic appearance of these archaeological findings are the handmade ceramic vessels that are enriching the picture of these types of necropoleis, most present of the line of the eastern border of our country. Those vessels can be interpreted as a need of the local population to keep their cultural identity during the process of Romanization in these conservative areas. According to the numismatic material, the necropolis can be dated between II – IV century AD. Keywords: Grobana, necropolis, cremation, ustrina, handmade pottery.
The European Allies of Troy and the liminal zones of identity in Archaic and Classical Greece
Илијадата и раната класична литература поврзана со или надоградувана врз наративите на Тројанската војна претставувале инспирација за конструирање, реконструирање и рекогностицирање на идентитетите во античка Грција, античкиот Медитеран и ширум светот со милениуми. Речиси сите значајни истражувања на класичната епоха во модерноста започнувале со оваа уникатна митско-епска конфронтација. За нејзиното датирање, структура и содржија се дебатирало долго, а веројатно уште долго ќе се анализира. Сепак, истражувачите се во огромно мгозинство сигурно во едно нешто. Илијадата ни открива важни елементи на историското, етнолошкото, религиозното, културното и материјалното наследство врз кое се создавал класичниот свет, најмалку еден век пред за него да чуеме низ призмата на таткото на историјата Херодот. Класицистичката и евроцентрична научна традиција неретко го форматирала стереотипно ова дело, во рамките на епохалниот, „повторлив“ и „неизбежен“ судир помеѓу Истокот и Западот, или помеѓу митските предци на Европјаните, Грците, и варварските народи на Ориентот. Сепак, ова значајно дело крие во себе многу покомплексен мозаик од елементи на религиозното, културното, материјалното и идентитетското, од она што неретко било употребено или злоупотребено за потребите на модерните идентитети и себелегитимирање. Во рамките на современите научни парадигми за повеќеслојната, трансформативна и неретко латентна природа на идентитетите, во антиката и сегашноста, наративите на Илијадата ги надминуваат стереотипите на деветнаесетвековната Источно-западна дихотомија, говорејќи ни за процеси на постојано преосмислување и преосознавање. Токму по ваква патека трга и овој труд. Анализирајќи ги европските сојузници на Троја, тој суштински ја дисторзира традиционално вертикализираната оска на оваа митологизирана конфронтација. Спротивно од традиционалниот пристап, анализите на овој труд преку европските сојузници на Троја, како и нивните идентитетски латентни соседи, прават суштинска реконструкција на изградбата на идентитетите во архајската и класичната епоха. Трудот исцртува нови или преоткриени физички, геополитички, религиозни, културни и пред се идентитетски граници на античкиот свет, кои се флексибилни, меѓусебно поврзани во постојан дијалог и постојано преосмислувани за потребите на локалните и регионалните елити. Најпосле, преку современите теории за идентитетите и културните трансформации, тој исцртува нови комплексни линии на географските и идеолошките зони на лиминалноста на идентитетите на архајскиот и класичниот свет. Клучни зборови: Илијада, сојузници на Троја, класична Грција, лиминалност, идентитети.
Copyright (c) 2023 Review of the Institute of History and Archaeology
Alexander through the Prism of Aristotle
Овој спис расправа за Александар III Македонски во поглед на аристотеловото учење за најдоброто владеење, кое, според Аристотел, почива меѓу другото врз доблеста. Поточно, тој расправа за Александар во поглед на можноста, разгледана од Аристотел во неговата Политика, за личност која е подоблесна од останатите до таа мера што се смета за „бог меѓу луѓето“, или за која „нема закон“ бидејќи претставува „самата закон“. Иако бројни толкувачи низ историјата на философијата се осврнуваат на Александар во поглед на оваа можност, тие го прават тоа без да земат предвид една клучна потешкотија, подвлечена од самиот Аристотел, во неговите увиди за споменатата личност. Имено, иако се чини дека врз основа на нејзината исклучителна доблесност, на една таква личност природно ѝ следува да владее, истата исклучителна доблесност ја поставува и „надвор од градот-држава“, значи, вон јавната – политичка – средина воопшто. Оттаму, се поставува прашањето: зар некој може да владее со дадена заедница доколку се наоѓа надвор од неа? Тргнувајќи од една значајна забелешка на Најџел (Nagle, 2000), крајната цел на овој труд ќе биде да се образложи начинот на кој „случајот Александар“, како вотелотворување (или образец) на една замисла нафрлена во аристотеловата Политика, претставува одговор на ова прашање.
Овој труд ја истражува врската помеѓу епикурејското учење и политиката. Општо земено, епикурејците го прифаќаат правилото кое налага одбегнување на политички ангажман во име на мирот и спокојството. Тие се застапуваат за λάθε βιώσας – за живеење „незабележано“, „скриено“ или „незнајно“ – начин на живот што е намерно аполитичен. Сепак, ова отфрлање на политиката може да се сфати како политички став во најширока смисла на зборот, и тоа – на три начини: (1) како замена за традиционалната граѓанска политика со „вистинската политика“, а која се состои во грижа за душата; (2) како одраз на општата политичка состојба во македонскиот империјалистички период, кога полисот е ставен во втор план; (3) како „рамнодушен конзервативизам“, кој претставува пасивно прифаќање на политичката реалност. Сепак, оваа слика мора да се надополни со една поафирмативна епикурејска визија за политичкиот ангажман, како советување на владетели или вршење на јавна функција. Има три главни причини за ваквото активно вклучување во политиката: (1) врвното добро за епикурејците – задоволството – е компатибилно со политички ангажман кај индивидуи со амбиција и желба за слава или чест; (2) грижата за пријателите може да добие политички облик, како поради можната политичка опасност за нив, така и во зависност од широчината на кругот на пријатели; (3) политичкото загрозување на атарксијата, било да се должи на посериозни или на помалку сериозни закани, како клевети против школата, може да изискува политичка акција со цел самозаштита. Дополнително, епикурејците имаат основи за пасивна поддршка на одредени политички уредувања над други: (4) општо земено, епикурејците веруваат дека кралството носи мир и стабилност, па затоа и го претпочитаат во поглед на другите устројства; (5) структурата на големите империи, кои обединуваат различни територии и народи, фаворизираат друго начело кое се поврзува со епикурејците – космополитизмот. Конечно, трудот прави и краток преглед на фактичката политичка инволвираност на неколку епикурејци и следбеници на епикурејството; Според анализата таа се јавува во три главни облици: (1) некои од овие се биле во пријателски односи со политичари, се обидувале да влијаат врз нив или ги советувале; (2) најмалку еден епикуреец бил подготвен да се спротивстави на тиранијата преку заговор, па дури и атентат; (3) една група вршела јавни функции на конзули, сенатори или императори. Овој последен дел потврдува дека, и теоретски и практично, Градината нашла место во рамките на Империјата
An Overview of the Macedonian State Decorations
Decorations are a symbol of a country. Orders and medals, historically, are tied to chivalric orders and high feudal lords or the church which, however, were considered a form of state power. Although the original forms of decorations in Macedonia originate from the revolutionary period, the first decorations used in today's Republic of Macedonia are from Yugoslavia. The first authentic decoration of Socialist Republic of Macedonia is the Ilinden memorial badge from 1953 as a Republic`s decoration. After the independence of the Yugoslav Republics, Croatia and Slovenia had their first decorations in 1992, while the Republic of Macedonia only 13 years later, although the first law on decorations was passed in 1995. The path to the realization of these state symbols was arduous. The law of 2002 laid the foundations of the Macedonian award system, which actually started with the defining the design and materials from which the orders and medals are made in 2005. The system has 6 orders: Order of the Republic of Macedonia; "September 8"; "Ilinden - 1903"; for merits for Macedonia; for military merits and "Saint Mother Teresa". And 5 medals: for merit for the Republic of Macedonia; for courage; of honor, "Eternal sun" and for participation in humanitarian or peace operations, outside the territory of the Republic of Macedonia; and a Charter of the Republic of Macedonia. Out of 11 orders and medals, 25% are undefined, and the system is too restrictive. The awarding of orders and medals is extremely restrictive. This article deals with the Macedonian decorations in a wider context.
Светилиштето во село Спанчево е засега единствено колективно светилиште од ран енеолит во поширокото опкружување. Предмет на овој труд е еден сегмент од вкупниот фонд на движен наод од раноенеолитското светилиште Св. Атанасиј кај село Спанчево- Кочанско, откриен во истражувачките кампањи 2008-2010. Во процесот на проучување и елаборирање на светилиштето и неговото пошироко значење, посебен акцент ќе биде ставен на: квантитет и контекст на наодот, материјал, техника и декорација на откриените предмети, како и дистрибуција, функција и симболика на предметите со култен предзнак изработени од глина. Клучни зборови: ран енеолит, светилиште, ритуални масички, жртвеници, квантитет, технологија, декорација, симболика
The Tumuli from the Rusaliski grobishta Necropolis
Во овој труд ќе бидат презентирани наодите и резултатите добиени од трите истражени тумули на некрополата Русалински гробишта, кои претставуваат значаен извор на информации за појавата и развитокот на тумуларниот начин на погребувања во Брегалничкиот регион. Преку внатрешниот развиток на гробовите во тумулите, можат да се следат општествените и културни промени на една локална заедница од железното време, а наодите од Русалиски Гробишта заедно со познатите наоди од некрополите „Орлови Чуки“ - Стар Караорман и „Куново Чуки“ кај Оризари, Кочани, доволно јасно ја заокружуваат сликата за посебните вредностите на т.н. родовско-клановски тип на тумули, како главен белег на културата на раното железно време по долината на Брегалница.
An Alternative Imperial Entity of Something Completely Different?
Дел од силното влијание од империјата на Новиот Рим на Балканот се стремежите за создавање држави по византиски урнек, вклучително создавање на алтернативни империјални структури, чии лидери или се стремеле да достигнат до единствената вистинска царска титула – ромејската, или поради невозможност - создаваат своја верзија на империјата во териториите што ги контролирале. Основната империјална алтернатива се јавуваат бугарските царства на Балканот. Паралелно на нивната етничка интерпретација во науката постои разбирањето на истите како мултиетничка и над-етничка империјална заедница. Ова статија ја истражува последната интерпретација и се обидува да даде одговор на прашањата дали постоела таква заедница, дали постоела во целиот период, дали е една или се во прашање неколку и какви се односите меѓу нив. Заклучокот до кој се доаѓа е дека не постоела една мултиетничка и над-етничка бугарска империјална заедница и традиција низ средниот век. Се до XIII в. со поимот Бугари се нарекувани различни народи и со него се (само)именувале луѓе од различни етноси, но не е забележано разбирање дека тие сите сочинуваат нешто цело, ниту има знаци за постоење на солидарност и меѓусебно признавање како припадници кон таква заедница. Идеи за постоење на бугарски мултиетнички заедници се појавуваат дури во XIII в. и тоа во две меѓусебно ексклузивни варијанти. Така не е во прашање мултиетничка империјална заедница пандан на ромејската, туку хетерогена појава – сочинета од различни обиди за легитимација и создавање држави и цркви, и поврзани со нив елити, династии, политички центри, територии, што довело до различни разбирања за значењето на поимот Бугари, како место на живеење, потекло, етничка припадност и состав. Врската меѓу таквите алтернативни обиди за царска легитимација на Балканот била единствено бугарската царска титула.
The Manuscripts and Notes of the Metropolitan of Kratovo and Stip Mihail
Кратовско-штипскиот митрополит Михаил е значаен црковен деец од XVII в. Потекнува од богато кратовско семејство и бил близок соработник на пеќскиот патријарх Паисиј. По упокојувањето на патријархот Паисиј, новиот пеќски патријарх Гаврил го ракоположил за архиереј на Кратовско-штипската епархија. Во ракописните и старопечатените црковни книги од својата библиотека, но и во други црковни книги со коишто се служел, тој оставил интересни записи со податоци за својот живот и за други историски личности и настани од времето во коешто живеел. Клучни зборови: кратовско-штипски митрополит Михаил, ракописи, записи.
Jewellery from the Iron Age Sites in the Vinica Region
With the archaeological researches of the Iron Age sites in the Vinica region, which were carried out in the period from 1980/81. until 2022 a large number of samples of metal and ceramic objects were discovered. Most of the metal items were discovered in the graves of the necropolises: Kršlanski gumenja, Kokolov hill and Rusalinski cemetery in the area of the village of Vinicka Kršla. A few more metal samples, which are kept in the private collection of our fellow citizen Risto Popov, come from several iron age sites in the region. Of particular importance are the samples of jewellery made of bronze, which consist of the following types: fibulae, bracelets, amulets (pendants), neck jewellery, the cult bronzes, etc. The earliest are dated from the period of the full or developed Iron Age (VIII-VII century BC) and the rest are from the period of VI-V BC. They were discovered in graves from tumular and flat necropolises with burials in stone cists or mounds with stones thrown over. The variety of forms with their local characteristics indicate significant manifestations within the material culture and peculiarities of the Iron Age in the area, which belongs to the territory of the middle course of the river Bregalnica. Considering their cultural and chronological significance for the region, we believe that they deserve special attention. Key words: Jewellery, Iron Age, fibulae, Kokolov Hill
Early Byzantine Watchtower (Guard) Tower “Pirgo – Kalj’nata”
The archeological excavation at the site "Pirgo-Kalj'nata" which is located southeast of the village of Mokrievo (Strumichko), was carried out for the first time in 2011-2012. The archeological site lies at the foot of Belasica Mountain. It's a question of fortification building - a tower, which, according to the construction method, was built in late antiquity as a frurion, i.e. observatory that secured the road direction Strumica - Ser. Such fortress from the late antique or early Byzantine period, which have laid along important road routes and passages, were partially restored and put into operation in the Middle Ages. We believe that this tower in the village of Mokrievo was used by Samuil and most possible, it is the fortress of Matzukion (Ματζούκιον) mentioned by the chronicler John Skylitzes in the descent of Basil II in 1014. In 2023, NI Institute for protection of cultural heritage and Museum Strumica designed a project for conservation of this tower. With the realization of this project, we will get another cultural monument that will be presented to the general public, related to the historical events in this part of Macedonia, from the time of late antiquity, Samuel's wars and the Middle Ages.
Propigneum – Praefurnia and Furnia in Roman, Late-Antique and Medieval Baths in Macedonia
Пропигнејум – префурниум (praefurnium), преставуваат помошни простории на бањите, во кој се чувало огревното дрво за затоплување. Фурниумите, претставуваат составен дел на хипокаустичниот систем на бањите. Големината и бројот на фурниумите, на една бања зависи од нејзината големина, односно од просторот кој треба да биде загреан. Секогаш се сместени на крајот на објектот во мал простор со правоаголна форма. Во нив се сместени ложиштата за затоплување на водата, хипокаустот и просториите на бањите (калдариум, лаконикум и тепидариум), кој се ложени од пропигнејумот.
Alexander III of Macedon in the European Heraldry
Од сите историски личности кои ги дала Македонија, Александар Македонски со сигурност е најзначаен од хералдичка гледна точка. Ова се должи на неговата популарност во средновековна Европа, која произлегла од широката распространетост на дела за неговиот живот познати како александриди. Станува збор за витешки романи кои се појавиле во X век, а веќе кон крајот на XIII биле надополнети со графички прикази со хералдички содржини. Дополнителнo популарностa на Александар ќе се зголеми со појавата на делото Voeux du Paon од Jacques de Longuyon во кое ќе биде воспоставена поредицата на Деветте достоинствени. Овој концепт ќе биде широко распространет во хералдичката пракса на средновековна Европа. Трудот ја разгледува појавата на припишаниот грб на Александар во европската хералдика, дава опис на различните блазонски групи и бара врска меѓу истите и земјите во кои тие се најчесто застапени. Воедно се бара врската меѓу грбот на Александар и грбот на Македонија од европските извори. Клучни зборови: Александар Македонски, Македонија, хералдика, грбови, средновековна Европа, александриди.
The Macedonian Identity in the British and American Diplomatic Correspondence
In this paper, we refer to the British interest in Macedonia that began during the Napoleonic Wars, continued during the Crimean War, but showed greater interest in the second half of the 19th century and during the San Stefano and Berlin Agreements. From that period on, the Macedonian issue will be constantly present in British diplomatic correspondence. On the other hand, the USA's interest in Macedonia was incidental. They showed interest during the kidnapping of Miss Ellen Stone, at the Paris Peace Conference, as well as in 1944, when they sent their military missions to the territory of Macedonia. In this context, one should take into account the fact that the USA until 1917 practiced the policy of isolationism, i.e. not to interfere in the developments in Europe.
Scupi and its Area in the Context of Incursions and the Settlement of the Slavs in Macedonia
The connection between the cessation of the circulation of coins in the Balkans and the settlement of the Slavs in the region in the wake of their assault on and siege of Thessaloniki in the autumn of 586 has long been noted by the scholarly community. According to the numismatic finds, Scupi is one of the Southern Balkan cities and areas in which the circulation of coins ceased during the reign of Byzantine Emperor Maurikios (582–602). It is the main indicator in determining the time when the Byzantine rule was brought to an end. The analysis of the numismatic finds leads scholars to assume that the growth of most of the strongholds and settlements in the valley of Skopje was interrupted during the reign of Emperor Justin II (565–578). What were the circumstances in which the Byzantine rule in Skupi came to an end? Was its end a result of a decisive and forceful Slavic incursion? It is difficult for now to provide satisfactory answers to these questions, but it seems that the aforementioned Slavic-Avar campaign against Thessaloniki of 586 had a certain impact on that process. The earthquake (518), the epidemics and the increasingly more frequent “barbarian” incursions probably led to a significant depopulation of the city which directly caused its defense capacities to weaken. All of that may have created favorable circumstances for the termination of the Byzantine rule and for the consequent Slavic settlement. On the other hand, the geographic location of Scupi and the area, through which the important road passed along the Morava-Vardar Valley, made the city exposed to the incursions of the Slavs and other “barbarians”. However, at the same time, that road made it easier for the residents of Scupi to gradually abandon the city. For example, during the events of circa 618, refugees from the province of Dardania – whose seat was Scupi – found refuge in Thessaloniki. In more recent times, attempts have been made to revise the fairly widespread opinion among scholars that the Slavs massively and completely settled the region of Macedonia in the late 6th and early 7th centuries. The rare numismatic finds from the period of Emperors Phokas (602–610) and Herakleios (610–641) uncovered both in the surroundings of Skopje and in other more northern parts of Macedonia, suggest a Byzantine influence and presence there. It appears that the Byzantine presence was completely removed as late as the 630s. However, this does not imply that it was then that the Slavs settled the Skopje Valley in great numbers. The questions of the intensity and chronology of the Slavic settlement of the region of geographic Macedonia and the Balkans in general must stay open and unanswered in the scholarly community.
Is Georgi the Official Name of Goce Delcev?
This article deals with the issue of the official name of Goce Delchev. In historiography, the name form Георги [Georgi] dominates as a version of his official name; however, a careful scrutiny of various official documents shows that the form Георги [Georgi] is an institutional creation, which moved into historiography by inertia; Delchev, himself, never used the form Георги [Georgi] when signing official documents or other correspondence. Leaving aside the hypocorism Гоце [Gotse] and the pseudonym Ахил [Ahil / Achilles], as well as the signature Г. Делчев [G. Delchev] out of which the nominal form of his personal name cannot be discerned, we establish that Delchev predominantly used the variant Гйорги [Gjorgi] as his personal name, occasionally the variants Гйоргие [Gjorgie] and Гйорге [Gjorge], but never Георги [Georgi]. Is, then, the form Георги [Georgi] unarguably the official name of Delchev? As no one can convey a personal name more correctly than the bearer himself, we believe that Macedonian historiography ought to use the form Ѓорги [Gjorgi], and not Георги [Georgi] or Ѓорѓи [Gjorgji].
The Ohrid Archbishopric – In the Past and Today
Овој труд во својата содржина накратко ја опфаќа целокупната историјата на Македонската православна црква – Охридска архиепископија (МПЦ-ОА), нагласувајќи го фактот дека таа не е нова црква, туку дека таа е легитимна наследничка и продолжителка на Охридската архиепископија, која по долгата и непрекината борба на македонскиот православен народ по цели 200 години од нејзиното укинување, во 1967 година беше возобновена во лицето на Македонската православна црква. Во трудот е нагласена и нераскинливата поврзаност на Охридската архиепископија со традициите на постарата црковна организација на македонските простори – Јустинијана Прима, а исто така значаен дел завзема и поновата современа историја на МПЦ-ОА. Клучни зборови: Охридска архиепископија (ОА); Македонска православна црква (МПЦ); Македонска православна Црква – Охридска архиепископија (МПЦ – ОА); Светиот архиерејски собор (САС); Патријаршија; Архиепископија; патријарх; архиепископ; митрополит; епископ; обнова, автокефалност, автономија, црковно прашање, признавање, развој.
Copyright (c) 2022 Review of the Institute of History and Archaeology
The Educational Institutions in Vardar Macedonia between the Two World Wars
The article aims to show the different degrees of education in Vardar Macedonia within the Kingdom of SHS/Yugoslavia. The high percentage of illiteracy in this part of the Kingdom has been a challenge for the authorities in organizing the education system where assimilation policies will be implemented, and future generations raised in the Serbian spirit and Serbian culture will be built. An overview of the different types of school institutions and the problems they faced were given. Keywords: Vardar Macedonia, education, gymnasiums, vocational schools.
The Fight Against Malaria in Macedonia During the Two World Wars
For millennia, especially along the Vardar, Struma, and Crna Reka rivers, malaria has been a problem in Macedonia. Fighting infectious malaria, which took thousands of lives each year and caused suffering in millions more, was neither straightforward nor easy. For Macedonia, the introduction of organized medical care using cutting edge scientific theories to avoid infectious diseases like malaria was truly a privilege. Dr. Andria Shtampar and his standing in the world medical community played a pivotal part in all of this effort, providing enormous funding for the building of facilities and the acquisition of cutting-edge equipment to fight infectious diseases. The history of medicine has not yet taken notice of this rapid advancements in preventative medicine and the construction of healthcare facilities. In just 5 years, the entire territory of Macedonia was covered by a health network, and medical practices that until then were completely unknown. The principles and scientific concepts of social medicine, whose creator was Shtampar himself, led to a sharp increase of the standards in the fight against a number of infectious diseases that were until then considered inconclusive. Keywords: malaria, Macedonia, Andrija Shtampar.
The Activity of the “Sokol” Society in Shtip between the Two World Wars
The purpose of this paper is to emphasize the great merits and achievements, as well as the affirmation of the Sokol Society with all its features and registered successes, which left a lasting mark on the spread of sport life in the period between the two World Wars. In addition to sport activities, they set the tone on the development of the cultural and educational life in the city. Special emphasis is given to the participation of the Sokol gymnasts at the Tenth Gymnastic Festival held in 1939 in Prague (Czechoslovakia), and above all to the unforgettable impressions and hospitality they encountered. Keywords: sport activities, propaganda, culture, education, gymnasium.
The paper is written in honor of and in tribute to my former student, the late Aleksandar Stojcev, a History Ph.D. specializing in military history. In that sense the paper focuses on the participation of Macedonians in the First World War, until recently overlooked by historians and ignored by politicians of western EU countries who continue to follow the politics of their time. In this way, both support the denial of the Macedonian name, language and identity by Macedonia's neighbors who have never been satisfied with the "solution" of the Macedonian question ever since the Balkan wars. Professor Alexandаr Stojcev was an honorable exception to the rule. The massive participation of the Macedonians under the flag of the neighboring states during the Balkan wars, in the hope of being liberated from the Ottomans, came to nothing as, with the consent of the Great powers, Macedonia's ethnic territory was divided among the neighboring states - a state of things which was then cemented by the First World War. Many historians, trapped in their national or even nationalist historiographies, are silent about neighbours'propaganda among the Macedonian people, using their churches on Macedonian soil to carry out forced assimilation, supported by the terror of infiltrated armed squads. They are also silent about both the civilian and military victims of these wars, justifying all this by the alleged lack of a national conscience among Macedonians, while neglecting in the process the testimonies to the existence of the latter. Keywords: Macedonia, Macedonian front, forced mobilization, Balkan Wars, World War I, French exposition, original soldiers' postal documents.
Archaeology, Material Culture, and the New Utopias of Universalism
The legacy of countless observations over the material remains by archaeologists, accumulated over the last centuries, created the unique western tradition of empiricist interpretation of the past and the present, and transformed the archaeology into the most empirical and most scientific tool for exploring and comprehending cultures and history developed by the modern West. As “science is still (perceived by many as) the last bastion of the colonialist defense”, this essay analyzes if archaeology is still frequently, deliberately or through methodological inertness, misused as an effective tool in favor of the traditionally dominant western narratives. I argue that any recidivism of this artificial “objectiveness” creates constrains even for the most noble and elaborate efforts for new multi-perspective knowledge and understanding of our world and its identities. Keywords: Archaeology, classical world, globalization, objectiveness.
Austro-Hungarian Military Reports in Mirzsteg Reforms in Macedonia
During the early 20th century, the Macedonian issue in the Balkans gained intensity and attracted diverse audiences. The two major powers in the first tier, Austria-Hungary and Russia, created a reform programme in Mirzsteg that the Ottoman state was supposed to undertake in order to improve the position of its Christian populations. In the diplomatic sphere, Austria-Hungary has followed the events related to this initiative closely, but also took concrete actions in order to influence the processes in accordance with its interests and ambitions in the Balkans. Its role in implementing the reforms in Macedonia has been a subject of numerous reports written by the diplomatic and military officials. Keywords: Macedonia, Mirzsteg Reforms, Austria-Hungary, diplomacy, 1903.