УЛОГАТА НА ДИСФУНКЦИОНАЛНОТО СЕМЕЈСТВО КАКО ЕГЗОГЕН КРИМИНОГЕН ФАКТОР ВО ПРОЦЕСОТ НА КРИМИНОГЕНЕЗАТА: КРИМИНОЛОШКА АНАЛИЗА СО ОСВРТ НА КОНКРЕТЕН СЛУЧАЈ
DOI:
https://doi.org/10.46763/Keywords:
криминогенеза, егзогени криминогени фактори, криминолошка етиологија, криминално однесување, социјална средина, социјална девијацијаAbstract
Криминалното однесување претставува сложен општествен феномен чија етиологија е предмет на континуирани научни истражувања во рамките на криминологијата. Во тој контекст, посебно значење имаат егзогените криминогени фактори, кои произлегуваат од социјалната средина и имаат значајно влијание врз процесот на криминогенеза. Целта на овој труд е да ја анализира улогата на егзогените фактори во формирањето и развојот на криминалното однесување, со посебен акцент на влијанието на семејната средина, социоекономските услови, социјалната дезорганизација и пошироките општествени околности. Трудот се заснова на анализа на релевантна криминолошка литература, како и на примена на методи на дескриптивна и аналитичка научна анализа. Преку теоретска елаборација на криминолошките концепти и анализа на конкретни примери од практиката, се настојува да се утврди на кој начин егзогените криминогени фактори придонесуваат за формирањето на криминалното однесување кај поединецот. Резултатите од истражувањето укажуваат дека социјалната средина претставува значаен детерминирачки фактор во процесот на криминогенезата, при што различните општествени и средински влијанија можат да ја поттикнат или да ја олеснат појавата на криминалното однесување.
Downloads
References
Akers, R. L., & Sellers, C. S. (2013). Criminological theories: Introduction, evaluation, and application (6th ed.). Oxford University Press.
Cullen, F. T., & Agnew, R. (2011). Criminological theory: Past to present (5th ed.). Oxford University Press.
Siegel, L. J. (2018). Criminology: Theories, patterns, and typologies (13th ed.). Cengage Learning.
Vold, G. B., Bernard, T. J., & Snipes, J. B. (2002). Theoretical criminology (5th ed.). Oxford University Press.
Maski Magazin. (2023, March 2). Скопскиот Расколников – серискиот убиец од Македонија. https://maskimagazin.faktor.mk/skopskiot-raskolnikov--seriskiot-ubiec-od-makedonija
Факултети.мк. (2019, August 21). Сериски убијци од Македонија – три решени случаи. https://www.fakulteti.mk/news/21082019/seriski-ubijci-od-makedonija---tri-resheni-sluchai-se-utvrdi-i-posledniot-od-godinava
Нова Македонија, (2023), Кога образецот за живот е Расколников од „Злосторство и казна“. https://novamakedonija.com.mk/makedonija/hronika/koga-obrazecot-za-zhivot-e-raskolnikov-od-zlostorstvo-i-kazna/
Madan G. R., Indina Social Problems (Vol-1): Social Disorganization and Reconstruction, Allied Publishers Private Limited, New Delhi, 2010, p.356.
Basavanthappa,BT., Community Health nursing, Jitendar, New Delhi, 2008, p.108
Голубовић, З., Личност, друштво и култура, Службени гласник; Београд, 2007, стр.315
Sabrio, D., Burchfield M., Insightful Writing: A process Rhetoric with Readings, Haughton Mifflin Company, Boston, 2009, p.109
Димовски, Д. Криминална етиологија, Правни факултет универзитета у Нишу, Центар за публикације, Ниш, 2019, стр. 118
Константиновић-Вилић, С., Николић-Ристановић, С., Костић, М., Пеликант принт, Ниш, 2009
Тодоровић, А., Узроци малолетничког преступништва, Београд, 1971, стр. 144-151
Radoman, V., Porodica, pojam, istorijat, psiholoski znacaj. https://www.fasper.bg.ac.rs/do2016/nastavnici/Radoman_Vesna/radoman.html#predavanјa
Јакшић, Ј., Разлике у интелектуалном, емоционалном и социјалном адолесцената из потпуних и непотпуних породица, Зборник радова Филозофског факултета у Косовској Митровици, Косовска Митровица, 2004, стр.40
Young Offenders and Their Families: The Human Rights Issue, Forum Verlag Godesberg, Monchengladbach, 1998, pp.24-25
Тодорова, Б., Апасиев, Д., Максимова, Е., Шутова, М., Кошевалиска, О., Стојановски, С. (2020): Семејно насилство, Универзитет „Гоце Делчев“, Штип. стр. 61.
Бужаровска, Г., Нанев, Л., Кошевалиска, О. (2015): Кривично постапување спрема деца во ризик и деца во судир со законот, Правен факултет „Јустинијан Први“, Скопје, стр. 93.
Tomas Naplava & Dietrich Oberwittler, Family factors and adolescents’ delinquency - findings from sociological research in Germany, Project: Social Problems and Juvenile delinquency in Ecological Perspective, working paper no. 4, Max-Planck Institute for Foreign and International Criminal Law, Freiburg, December 2001.
Sanders, M. R., Markie-Dadds C., Turner K. M. T. Theoretical, scientific and clinical foundations of the Triple P-Positive Parenting Program: a population approach to the promotion of parenting competence. Parent Res Pract Monogr vol. 1/2003, http://www.triplep.net/files/pdf/ Parenting_Research_ and_ Practice_ Monograph_No.1. pdf.
Димитриевска, С., 2010, Социјална работа со малолетни сторители на кривични дела, стр. 11.
УНИЦЕФ Прирачник: Прирачник за позитивно родителство: Фер родител – фер дете, https://www.unicef.org/northmacedonia/sites/unicef.org.northmacedonia/files/2019-01/MK_CP_FairParentFairChildGuidebook_MK.pdf
Мурџева-Шкариќ, О., (2009): Психологија на детството и на адолесценцијата, Развојна психологија, Филозофски факултет, Скопје, 2009, стр. 174-175.
Мицковиќ, Д. (2008). Семејството во Европа XVI-XXI век, Издавач: Културна установа „Блесок“, Скопје.
Мирчовска, Г. (2011). Семејството и агресивното однесување кај учениците, магистерски труд, Социјална педагогија, Факултет за образовни науки, УГД, стр. 27.
Patterson, J. M. (1996). Family research methods. In C. A. Heflinger & C. T. Ј. Nixon (Eds.), Families and the mental health system for children and adolescents (pp. 117- 144). Thousand Oaks, California: Sage Publications.
McAdams, C. R. III & Foster, A. V. (2007). Dysfunctional Family Structures and Aggression in Children: A Case for School-Based, Systemic Approaches With Violent Students. East Carolina University, The College of William & Mary.
Stoop, D. & Masteller, J. (1997). Forgiving Our Parents, Forgiving Ourselves: Healing Adult Children of Dysfunctional Families;
Farrington, D. P. (2002). Developmental criminology and risk-focused prevention. In M. Maguire, R. Morgan, & R. Reiner (Eds.), The Oxford handbook of criminology (3rd ed., pp. 657–701). Oxford University Press.
Hirschi, T. (1969). Causes of delinquency. University of California Press.
