АНАЛИЗА НА СПРОВЕДУВАЊЕТО НА АРХУСКАТА КОНВЕНЦИЈА ВО СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА НИЗ ПРАВНИОТ И ИНСТИТУЦИОНАЛНИОТ КОНТЕКСТ НА ЕКОЛОШКАТА ДЕМОКРАТИЈА
DOI:
https://doi.org/10.46763/Schlagwörter:
Архуска конвенција, транспарентност, учество на јавноста, пристап до правда, еколошко управување, правна рамка.Abstract
Имплементацијата на Архуската конвенција во Северна
Македонија претставува клучен аспект во унапредувањето на
еколошкото управување и обезбедувањето на фундаменталните
права поврзани со пристапот до информации за животната
средина, учеството на јавноста во процесите на одлучување и
пристапот до правда. Оттука, во трудот се прави сеопфатна правна
и институционална анализа на механизмите воспоставени за
исполнување на обврските кои произлегуваат од Конвенцијата, со
посебен акцент на ефективноста на транспарентноста,
суштинското влијание на јавната партиципација и
функционалноста на правните средства за заштита во еколошките
прашања. Истражувањето критички ја оценува усогласеноста на
националната правна рамка со меѓународните стандарди и ги
идентификува системските предизвици што го попречуваат
нејзиното целосно спроведување, вклучувајќи недоволен
институционален капацитет, нецелосно управување со податоци,
процедурални пречки за учество на јавноста и правни
компликации кои го отежнуваат пристапот до правда. Посебно
внимание се посветува на улогата на невладините организации,
граѓанските иницијативи и судските институции во зајакнувањето
на еколошката демократија. Наодите од ова истражување ја
истакнуваат потребата од правни и политички реформи насочени
кон зголемување на институционалната одговорност,
обезбедување на реално учество на јавноста и подобрување на
судскиот надзор во областа на заштитата на животната средина.
Трудот завршува со конкретни препораки за надминување на
постојните недостатоци и зајакнување на правната и
институционалната рамка со цел постигнување поефикасна
примена на Архуската конвенција во Северна Македонија.
Downloads
Literaturhinweise
Abbot, C., & Lee, M. (2024). NGOs shaping public participation through law: The
Aarhus Convention and legal mobilisation. Journal of Environmental Law,
36(1), 85–106. https://doi.org/10.1093/jel/eqad030
Associated Press. (2024, December 10). Citizens against smog: Protesters in North
Macedonia demand action against pollution.
https://apnews.com/article/e865d9fcd676f6ba169dfc636aeb312d
Barritt, E. (2024). The Aarhus Convention and the latent right to a healthy
environment. Journal of Environmental Law, 36(1), 67–84.
https://doi.org/10.1093/jel/eqae003
Council of Europe. (2021). Complaint on stand-by: North Macedonia – Ohrid and
Galichica National Park [Report]. https://rm.coe.int/complaint-on-stand-byn-macedonia-ohrid-galichica-comp-rep-/1680a1df0b
European Commission. (2023). North Macedonia 2023 Report. Directorate-General
for Neighbourhood and Enlargement Negotiations.
Intellinews. (2018, February 23). Macedonian government mulls cancelling
concession deal for Kazandol mining project.
Oberthür, S., von Homeyer, I., Schewe, L., & Moore, B. (2025). Public participation
in EU climate governance: The underexploited potential of national energy
and climate plans. Journal of European Integration, 47(2), 257–276.
https://doi.org/10.1080/07036337.2025.2460194
Ohrid SOS. (2017). Stop persecution of environmental defenders in Ohrid.
https://stop-persecution.org/ohrid-sos-citizens-initiative
Open Government Partnership. (2017). Open Data on Air Quality: an Engine for
Civic Activism. https://www.opengovpartnership.org/sites/default/files/casestudy_Macedonia_Open-Data.pdf, пристапено на 15.05.2025.
Rossi, V., Pipitone, C., Yates, K. L., Badalamenti, F., D’Anna, G., Pita, C., Alves, F.
L., Argente-García, J. E., Basta, J., Claudet, J., Dahl, K., Fraschetti, S.,
Giovos, I., Mackelworth, P., Maniopoulou, M., Markantonatou, V., Marques,
M., Noguera-Méndez, P., Piwowarczyk, J., ... Goldsborough, D. (2024). Poor
online information on European marine protected areas impairs public
participation under the Aarhus Convention. Marine Policy, 161, 106012.
https://doi.org/10.1016/j.marpol.2024.106012
Staletović, B. (2024). Captured city: Authoritarianism, urban space and project
Skopje 2014. Nationalities Papers, 47(6), 1012–1028.
ttps://doi.org/10.1017/nps.2019.33
UNCTAD. (2023). Skubenko and others v. North Macedonia. Investment Policy Hub
– Investment Dispute Settlement Navigator.
15.05.2025
UNECE. (2019). Third Environmental Performance Review of North Macedonia.
United Nations Economic Commission for Europe. Преземено од
https://unece.org/environment-policy/publications/3rd-environmentalperformance-review-north-macedonia, посетено на 15.05.2025 година.
University of Belgrade Faculty of Law. (2024). 25 years of the Aarhus Convention in
South Eastern Europe. Jean Monnet Chair in European Environmental and
Climate Change Law.
Државен инспекторат за животна средина. (2023). Годишен извештај за работа
за 2023 година. Владa на Република Северна Македонија.
Министерство за животна средина и просторно планирање. (2021). Шести
национален извештај за имплементација на Архуската конвенција во
Република Северна Македонија (2021–2023). Скопје: МЖСПП.
Народен правобранител на Република Северна Македонија. (2024). Годишен
извештај за 2023 година. Преземено од
https://ombudsman.mk/CMS/Upload/NarodenPravobranitel/upload/Godisni
%20izvestai/GI-2023/GI-2023.pdf, пристапено на 15.05.2025 година.
Република Северна Македонија. (2005). Закон за животната средина:
Редакциски пречистен текст. Службен весник на РСМ.
Република Северна Македонија. (2006). Закон за управните спорови. Службен
весник на РСМ, бр. 62/2006.
Република Северна Македонија. (2014). Закон за просторно и урбанистичко
планирање. Службен весник на РСМ, бр. 199/14 и понатаму.
Република Северна Македонија. (2015). Закон за парничната постапка:
Редакциски пречистен текст. Службен весник на Република
Македонија, бр. 79/2005, 110/2008, 83/2009, 116/2010, 124/2015.
Република Северна Македонија. (2019). Закон за слободен пристап до
информации од јавен карактер. Службен весник на РСМ, бр. 101/2019.
Република Северна Македонија. (2022). Закон за инспекциски надзор во
животната средина. Службен весник на РСМ, бр. 99/2022.
Уставен суд на Република Македонија. (2018). Одлука У.бр. 134/2017 од 9 јули
2018 година. Службен весник на Република Македонија, бр. 134/2018 од
20.07.2018.
