ВИКТИМОЛОГИЈА НА РОМИТЕ: КРИВИЧНОПРАВНИ ДИМЕНЗИИ НА АНТИЦИГАНИЗМОТ И ИНСТИТУЦИОНАЛНАТА ВИКТИМИЗАЦИЈА
DOI:
https://doi.org/10.46763/Schlagwörter:
Роми, виктимилогија, дискриминација, виктимизација, предрасудаAbstract
Овој труд ја разгледува виктимологијата на Ромите низ призмата на кривичното право, со посебен фокус на антициганизмот како структурен фактор на виктимизација. Истражувањето има за цел да ја анализира позицијата на Ромите како жртви на кривични дела од омраза, дискриминаторски практики и институционално насилство, како и нивната положба во рамките на кривичноправниот систем. Трудот прави дистинкција помеѓу примарна виктимизација (како последица на кривични дела мотивирани од омраза), секундарна виктимизација (која може да настане во текот на кривичната постапка) и структурна или институционална виктимизација, која произлегува од системски нееднаквости и предрасуди. Се анализираат нормативните механизми за заштита на жртвите, примената на отежнителни околности поврзани со мотивот на омраза, како и ефективноста на институциите во обезбедување еднаква правна заштита. Особено внимание се посветува на прашањето дали постојната кривичноправна рамка обезбедува адекватна препознаеност на антициганизмот како специфичен мотив за виктимизација и дали практиката на надлежните органи придонесува кон намалување или продлабочување на маргинализацијата на ромската заедница. Целта на трудот е да понуди систематска анализа на виктимолошката позиција на Ромите во кривичноправниот систем и да предложи насоки за унапредување на законската и институционалната заштита во насока на спречување на повторена и институционална виктимизација.
Downloads
Literaturhinweise
European Commission Directorate-General for Justice. (2011). Working together for Roma inclusion: The EU Framework explained.. Publications Office.
European Commission. (2024). North Macedonia Report 2024. European Commission.
European Court of Human Rights. (2005). Nachova and Others v. Bulgaria (Applications nos. 43577/98 and 43579/98).
European Court of Human Rights. (2007). D.H. and Others v. Czech Republic (Application no. 57325/00).
European Court of Human Rights. (2010). Oršuš and Others v. Croatia (Application no. 15766/03).
European Court of Human Rights. (2020). Elmazova and Others v. North Macedonia (Applications nos. 11811/20 and 13550/20).
European Union Agency for Fundamental Rights. (2016). Second European Union Minorities and Discrimination Survey: Roma – Selected findings.
European Union Agency for Fundamental Rights. (2018). A persisting concern: Anti-Gypsyism as a barrier to Roma inclusion. Publications Office of the European Union.
European Union Agency for Fundamental Rights. (2022). Roma in 10 European countries: Main results. Publications Office of the European Union.
Fonseca I. (2018). Enterrez-moi debout: L’odyssée des tziganes.. Albin Michel; (original edition 1995).
Fraser A. (1992). The gypsies (1st ed.). Wiley-Blackwell.
Gheorghe N, Mirga A. (2013, 11 01). Eurozine. Повратено од The Roma in the twenty-first century: A policy paper: https://web.archive.org/web/20131101093401/http://www.eurozine.com/articles/2001-03-12-mirga-gheorgh-en.html
Guy, W. (2001). The Roma: A minority in Euro. University of Hertfordshire Press.
Mawby, R. I., & Walklate, S. (1994). Critical victimology. Sage Publications.
McGarry, A. (2017). Romaphobia: The last acceptable form of racism. Zed Books.
OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights (ODIHR). (2024). Anti-Roma hate crime. Warsaw, Poland: Tolerance and Non-Discrimination Department.
Van Baar, H. (2011). Europe’s Romaphobia: Problematization, securitization, nomadization. Environment and Planning D: Society and Space, 29(2).
Villareal F, Wagman D. (2001). Gitanos y discriminación: Un estudio transnacional. Fundación Secretariado General Gitano.
Walklate, S. (2007). Imagining the victim of crime. Open University Press.
Zeljko Jovanovic. (2013, 10 26). The Crime of Being Roma. Повратено од Open Society Foundations: https://www.opensocietyfoundations.org/voices/crime-being-roma
Комисија за спречување и заштита од дискриминација. (2024). Годишен извештај за работата на Комисијата за спречување и заштита од дискриминација. Скопје.
Народен правобранител на Република Северна Македонија. (2024). Годишен извештај за степенот на обезбедување, почитување, унапредување и заштита на човековите слободи и права. Скопје.
Rostas & Kostka. (2014). “Structural dimensions of Roma school desegregation policies in Central and Eastern Europe”. European Educational Research Journal Vol. 13. No. 3, 268-81.
Koshevaliska, O., & Surlovska Ristevska, R. (2025). Criminal dimensions of forced sterilization of Romani women: A focus on gender-based violence and deprivation of liberty. Journal of Liberty and International Affairs, 11(2), 16–35. https://doi.org/10.47305/jlia.2025.1807
