CRIMINAL-LEGAL ASPECTS OF ILLEGAL BUILDING IN THE REPUBLIC OF NORTH MACEDONIA: LEGAL REGULATIONS, JUDICIAL PRACTICE AND THE ROLE OF LOCAL SELF-GOVERNMENT
Keywords:
illegal construction; unlawful building; Article 244-a of the Criminal Code; local self-government; urban planning; governance.Abstract
The issue of illegal construction represents one of the most complex urban planning and legal challenges in the Republic of North Macedonia, which for years has undermined legal certainty, urban order, and the rule of law. Illegal buildings frequently emerge as a symbol of corruption, administrative inefficiency, and political tolerance toward unlawful conduct. For this reason, the phenomenon warrants thorough scientific and professional analysis, particularly from the perspective of criminal law.
This paper examines the existing positive legal framework, judicial practice, the role of local self-government, and the practical challenges faced by prosecutorial authorities and urban planning inspections. It analyzes the application of Article 244-a of the Criminal Code and assesses whether the current system enables the effective suppression of this type of criminal activity. At the same time, the paper addresses issues related to prevention, restitution, and the role of the public and civil society in combating illegal construction.
References
Arifi, B., & Veseli, S. (2025). Illegal construction as a criminal offense in the Republic of North Macedonia: Legal analysis. SEEU Review, 20(1), 50–59.
Dimova, S., et al. (2019). Analysis of illegal building legalization processes and planning challenges. In Proceedings of the 2019 World Bank Conference on Land and Poverty. The World Bank. Kosevaliska, Olga and Maksimova, Elena (2018) Организиран криминал и корупција - скрипта. [Teaching Resource] Kosevaliska, Olga and Maksimova, Elena (2018) Организиран криминал и корупција - практикум. [Teaching Resource]
Vecer.press. (2026, февруари 11). Нова шанса за 200 илјади дивоградби?https://www.vecer.press/nova-shansa-za-200-iljadi-divogradbi
Апелационен суд Битола. (2024). КЖ-31/24.
Државен завод за статистика. (2026). Бесправно изградени објекти во 2023 година. https://www.stat.gov.mk/PrikaziSoopstenie.aspx?id=66&rbr=14704
Ѓорѓиев, В., & Ѓорѓиев, Ѓ. (n.d.). Бесправни објекти со временска детерминација на градење и ден после тоа во Република Македонија.
Закон за градење, („Службен весник на Република Македонија“ бр. 130/09, 124/10, 18/11, 36/11, 54/11, 13/12, 144/12, 25/13, 79/13, 137/13, 163/13, 27/14, 28/14, 42/14, 115/14, 149/14, 187/14, 44/15, 129/15, 217/15,226/15, 30/16, 31/16, 39/16, 71/16, 132/16, 35/18, 64/18 и 168/18 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 244/19, 18/20, 279/20, 227/22, 111/23, 224/24, 224/24, 255/24, 3/25, 17/25, 87/25, 101/25, 250/25 и 269/25).
Закон за локална самоуправа, („Службен весник на Република Македонија“ бр.5/02 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр.202/24).
Закон за постапување со бесправно изградени објекти. (2011). Службен весник на Република Македонија, бр. 23/11, 54/2011; 155/2012; 53/2013; 72/2013; 44/2014; 115/2014; 199/2014; 124/2015; 129/2015; 217/2015; 31/2016; 190/2017; 174/2021; 41/2026 .
Закон за просторно и урбанистичко планирање. (2005). Службен весник на Република Македонија, бр. 51/05, со измени и дополнувања.
Закон за управување со конфискуван имот, имотна корист и одземени предмети во кривична и прекршочна постапка. (2024). Службен весник на Република Северна Македонија, бр. 64/2024.
Камбовски, В. (2011): Коментар на Кривичниот Законик, Матица.
Кривичен законик. (1996). Службен весник на Република Македонија, бр. бр. 37/96, 80/99, 4/02, 43/03, 19/04, 81/05, 60/06, 73/06, 7/08, 139/08, 114/09, 51/11, 135/11, 185/11, 142/12, 166/12, 55/13, 82/13, 14/14, 27/14, 28/14, 41/14, 115/14, 132/14, 160/14, 199/14, 196/15, 226/15, 97/17 и 248/18 и бр.36/23, 188/23, 16/26 И 17/26).
Низ лавиринтите на дивоградбите се стигнува до ќор-сокак. (2025, февруари 26). pari.com.mk. https://pari.com.mk/niz-lavirintite-na-divogradbite-se-stignuva .
Основен суд Охрид. (2022). К-129-22.
Основен суд Струга. (2020). К-224/20.
Основен суд Струга. (2024). К-311/24.
Основен суд Струга. (2025). К-723/25.
Основен суд Тетово. (2022). К-64/22.
Основен суд Тетово. (2024). К-661/24.
Основен суд Тетово. (2025). К-319/25.
Пржеска, Т. (n.d). Правниот режим на бесправните објекти во македонскиот правен систем (презентација). Правен факултет „Јустинијан Први“, УКИМ.
Хаџи-Николов, Л. (2021). Анализа на првостепената постапка за утврдување правен статус на бесправно изградени објекти во Р.С. Македонија. Student’s Social Science Journal, 11, 75–89.
